केन्द्रीय संस्करण
समाचार

शालिकराम मृत्यु प्रकरण : सामाजिक सञ्जालमा भ्रमको खेती, युट्युबरहरु आफै ‘प्रहरी’, आफै ‘अदालत’ !

person explore access_timeभदौ ३, २०७६ chat_bubble_outline5
सुजन पन्त

रातोपाटी

 


पत्रकार शालिकराम पुडासैनीको मृत्यु प्रकरणमा चर्चित टेलिभिजन प्रस्तोता रवि लामिछाने मुछिएपछि यतिबेला सामाजिक सञ्जाल उनको पक्ष र विपक्षमा रङ्गिएका छन् । सामाजिक सञ्जालमा यही प्रकरण अहिले ट्रेन्डिङमा रहेको छ ।

गत साउन २० गते चितवनको नारायणगढस्थित कङ्गारु होटलमा पत्रकार पुडासैनी झुण्डिएको अवस्थामा मृत फेला परेका थिए । पुडासैनीले मोबाइलमा रेकर्ड गरेको भिडियोमा आफू मर्नुको मुख्य कारण लामिछाने, युवराज कँडेल र अस्मिता कार्की रहेको उल्लेख गरेका छन् । सोही भिडियो आधारमा आत्महत्या गर्न दुरुत्साहन गरेको आरोपमा रवि लामिछानेसहित ३ जना अहिले चितवन प्रहरी हिरासतमा छन् । प्रहरीले लामिछाने, कँडेल र कार्कीलाई अनुसन्धानको लागि सोधपुछ गर्न भन्दै पक्राउ गरेर अदालतबाट म्याद थमाएर अनुसन्धान गरिरहेको छ । 

प्रहरीले लामो समय गोप्य राखेपनि उक्त भिडियो गत बुधबार मिडियामा सार्वजनिक भएको थियो । त्यसपछि पुडासैनी मृत्यु प्रकरण सामाजिक सञ्जाल फेसबुक, ट्विटरदेखि इन्स्टाग्राम र युट्युबमा भाइरल छ । सामाजिक सञ्जालमा सो प्रकरणमा – ‘सनसनीपूर्ण खुलासा, बाहिरियो रहस्य, गोप्य भिडियो, अपराधी पत्ता लाग्यो’ जस्ता शीर्षकहरु ट्रेन्डिङमा छन् । त्यस्ता शीर्षक राखिएका हजारौँ पोष्ट, भिडियो सामाजिक सञ्जालमा हजारौँ सेयर भएको छ । त्यस्तै, सर्वसाधारणलाई उत्तेजित पार्ने खालका भिडियोहरुको बिगबिगी छ ।

प्रविधिको विकासँगै सामाजिक सञ्जालले आममानिसमा सूचनाको पहुँचलाई सहज बनाएको छ । तर, योसँगै यसको दुरुपयोगले भयानक रुप पनि निम्त्याएको पुडासैनी मृत्यु प्रकरणमा देखिएको छ ।

हेरौँ केही युट्युबका शीर्षकहरु ।

१. प्रचण्डले रिस फेर्न रविलाई फसाएको खुलासा ।

२. २ करोडसँगै रवि सिध्याउने खतरनाक खेलको भयो पर्दाफास, सर्वोच्च अदालतका वकिलले गरे डरलाग्दो खुलासा

३. रवि लामिछाने जेलभित्र यस्तो अवस्थामा ।

४. हिरासतबाट घटनाबारे रविले मुख खोले ।

५. रवि लामिछानेबारे माताको भविष्यवाणी यस्तो, दाबीका साथ फेरि गरिन् भविष्यवाणी

युट्युबरहरुले फरक ‘पात्र’ खोज्ने र आफ्नो फाइदाका लागि अन्तर्वार्ता लिने ट्रेन्ड त पहिलेदेखि नै थियो । यतिखेर शालिकराम पुडासैनी मृत्यु प्रकरणमा त्यही प्रवृत्ति दोहोरिएको छ । युट्युबरहरुले चितवनमा गएर खिचेका भिडियोहरु यतिबेला हिट छन् । युट्युबका भिडियोहरु, कम्तिमा शीर्षकमात्रै, हेर्दा लाग्छ – उनीहरु नै अनुसन्धान अधिकृत हुन्, उनीहरुनै अदालत हुन् । किनभने उनीहरुले एकपछि अर्को पर्दाफास गर्दैछन् भने को दोषी को निर्दोष भन्ने करार समेत गर्दैछन् । मुद्दा अनुसन्धानमा रहेको बेला सार्वजनिक भएका यस्ता भिडियोहरुले आमजनमानसमा भ्रम छर्ने काम गरिरहेको छ ।

फेक तस्विरको बिगविगी

यो फोटो हेरौँ ।

 

पत्रकार शालिकराम पुडासैनीको आत्महत्यासँगै सामाजिक सञ्जालमा विभिन्न खालका टिका टिप्पणी र अफवाहहरु फैलिरहेको बेला यो फोटो पनि भाइरल भयो । सामाजिक सञ्जालहरुमा आत्महत्या गर्नुअघि खिचेको भिडियोलाई आधार मानी यो तस्विर भाइरल गरिएको हो ।

पुडासैनीको मृत्युअघिको भिडियोबाट स्क्रिनसट लिइएको फोटोमा उनको आँखा देखिन्छ र आँखाको नानीमा कङ्गारु होटलकै सञ्चालकको प्रतिछायाँ बनाएर रविका ‘समर्थक’हरुले युट्युबदेखि सामाजिक सञ्जालमा भाइरल बनाइरहेका छन् ।

खासमा यो तस्विरका मान्छे २०१९ जुन १२ मा अस्ट्रेलिया र पाकिस्तानबीच भएको विश्वकप क्रिकेट अन्तरगतको खेलमा उपस्थित पाकिस्तानका फ्यान हुन् । पाकिस्तानले खराब प्रदर्शन गरेर निराश भएर बसेका यी व्यक्तिको क्यामेराम्यानले फोटो कैद गर्न भ्याएका थिए ।

यतिबेला यी मान्छेलाई नै कङ्गारु होटलको मलिक भनेर सामाजिक सञ्जालमा भाइरल बनाइएको छ ।

यो तस्विर पनि हेरौं

माथिको तस्विर राख्दै धेरै फेसबुकमा पुडासैनीमाथि आत्महत्याअघि यतना दिइएको दाबी गरियो । तर, यो तस्विर पनि ‘फेक’ भएको पुष्टि छ । यो तस्विर २०१८ मै प्रकाशित भइसकेको थियो ।

यी २ तस्विरले पनि प्रष्ट हुन्छ – सामाजिक सञ्जालमा कतिसम्मका गलत सूचनाहरु प्रभाव भइरहेका छन् । यसले अनुसन्धानलाई प्रभावित पार्ने मात्र होइन, सर्वसाधारणलाई उत्तेजित बनाएर ठूलै दुर्घटना पनि गराउने सक्छ । सामाजिक सञ्जालमा आएका विषयले कसरी अनुसन्धान र सर्वसाधारणलाई प्रभावित पार्छ भन्ने उदाहरण यसअघि निर्मला पन्त हत्या प्रकरणमा देखिएकै हो ।

प्रहरी स्रोतका अनुसार सोही मोबाइलको रेकर्ड सुनेपछि परिवारले शव बुझेका थिए । साउन २१ गते पशुपति आर्यघाटमा पुडासैनीको अन्त्येष्टि गरियो । तर, त्यहाँ पनि तनाव भयो । रवि लखेटिए भन्दै युट्युबमा भिडियोहरु आए । तर प्रहरी भन्छ, न त्यो दिन रवि लखेटिएका थिए । न त्यस्तो तनाव नै भएको थियो । केवल सामाजिक सञ्जालमा मात्रै रवि लखेटिए ।

पछि त्यही दिन रवि लामिछानेले आफ्नो फेसबुकमा लाइभ गर्दै घटनाबारे बोले । २१ मिनेट लामो त्यो लाइभमा उनले शालिकरामलाई आफ्नो बारेमा भ्रम परेको हुनसक्ने बताएका थिए ।

सामाजिक सञ्जालको आधारमा छानविन प्रभावित हुँदैन : प्रवक्ता पोखरेल

नेपाल प्रहरीका केन्द्रीय प्रवक्ता डीआईजी विश्वराज पोखरेलले सामाजिक सञ्जाल फेसबुक र युट्युबको भिडियोको आधारमा ‘पुडासैनी आत्महत्या प्रकरण’ को छानबिन प्रभावित नहुने बताए । घटना भइसकेपछि प्रहरीले आफ्नै तरिकाले छानबिन गर्ने बताउँदै उनले भने, ‘घटना हुन्छ । सामाजिक सञ्जाल फेसबुक र युट्युबमा विभिन्न तर्कवितर्क हुन्छन् । प्रहरी यसबाट कतैपनि प्रभावित हुँदैन । फेसबुक र युट्युबको भिडियो आधारमा छानबिन हुने होइन ।’ नेपाल प्रहरीले शालिकराम पुडासैनी आत्महत्या प्रकरणबारे कानुनी राज्यको प्रत्याभूति हुने गरी छानविन गर्ने डीआईजी पोखरेलको भनाई थियो ।

 

कमेन्ट

  1. Aug. 21, 2019, 12:35 p.m. वीर नेपाली
    शालिकराम मृत्यु प्रकरणलाइ कोहि शक्ति आत्माहत्या नै हो र त्यसमा चर्चित सामाजिक अभियन्ता र टेलिभिजन पत्रकार रविलाइ दोषी साबित गर्न न्वारन देखिको बल प्रयोग गरिरहेको छ जबकि स्वयम् भिडियो र अन्य सर्जमिन मुचुल्काहरुले हत्या नै हो र यसमा अबैध धन्दा गर्ने हरुको गिरोहको हात हुन सक्ने ठुलो संकेत गरेको छ| प्रहरी प्रशाशन बाटो बिरायर हत्याको सुराग पत्ता लगाउन तिर नलागी एकोहोरो रुपमा बिरोधमा स्वस्फुर्त रुपमा उत्रियका जनसमूह माथि दमन गरिरहेको छ र अझै दमन गर्न खोजिरहेको देख्दा यो मुद्दा अब स्थानीय नभयर रास्ट्रीय अझ अन्तरास्ट्रिय मुद्दा बन्न लागेको छ। यसमा राजनीतिक व्यक्तिनै संलग्न भयको र रविले आफ्नो एउटा कार्यक्रममा प्रचण्ड मरेपनि फरक पर्दैन भनेको तुषले बदलाको कारवाहीको दुर्गन्ध आइसक्यो साथै प्रचण्डको छोरीको मेयर पदमा भयको कथित धाँधली पूर्ण विजयको समाचार सम्प्रेषणको तुष रहेको र पूर्व माओबादीको नेताहरुको म्यानपावर र अन्य उद्योग सम्बन्धित माफियाहरुसंगको कन्नेक्सन को पर्दाफाश गरिदियको तुषको प्रतिशोध मात्र होइन यो मुद्दा! अब त चितवन(प्रचण्डको निर्वाचन क्षेत्र तर उसको छोरीको निर्वाचनमा धाँधलीपूर्ण षड्यन्त्रमा मतियार बन्ने मुस्तंडेहरुको पनि क्षेत्र) बाट नेपालमा कलि पसेर नेपालमा भाँडभैलोको शुरुवात भय जस्तो छ | नेपाली जनताले शालिक राम र रबि सहित अन्य माथि प्रयोग गरेको चक्रब्यूह तोड्न र सम्पूर्ण न्यायको लागि आफ्नै खर्चमा आन्दोलन जारी राखेनन् भने बुढी मरी भन्दा पनि काल पल्केला भन्ने डर रहिरहन्छ! अब यो मुद्दा निर्मला बलात्कार हत्याकाण्डजस्ता घटनाहरु दोहरिन छोड्ने छैनन् भने गृहमन्त्रीको बुत्तामा सुल्झिने छैन| त्यसैले दुइतिहाइको प्रम नै जागेर हस्तक्षेप गर्नु पर्यो र अझै अन्याय रोक्न सक्रिय हुनुपर्यो र यहि बेला मन्त्रीहरु हेरफेर गर्नु पर्यो अनि मात्र जनतालाई साँचो न्याय मिलेको आभाष हुनसक्छ ! सबैलाई चेतना होस्!
  2.  0 Reply
  3. Aug. 21, 2019, 7:10 a.m. Indra Prakash
    पत्रकार ज्यू लाई साधुवाद र रातोपाटी लाई धन्यवाद
  4.  0 Reply
  5. Aug. 21, 2019, 1:58 a.m. Sushil Dahal
    सरकारी संयन्त्रद्वारा छानबिनकै क्रममा रहेको विषयसँग सम्बन्धित प्रमाण मृतकका परिवारजनलाई प्रहरीमा पेश गर्न प्रेरित गरी कानुनि दायित्व निर्वाह गर्न छाडेर प्रमाण छेडखानि तथा प्रसारण गर्ने कार्यमा किन वरिष्ठ पत्रकार आदरणीय किशोर श्रेष्ठज्यू संलग्न हुनुभयो? वरिष्ठ पत्रकार आदरणीय किशोर श्रेष्ठज्यूलाई पनि हिरासतमा राखेर तुरून्त अनुसन्धान गरियोस्। Tampering with evidence is crime.
  6.  0 Reply
  7. Aug. 20, 2019, 5:15 p.m. Manorath Nepal
    रबी लामिछने दोसी हुन वा होइनन त्यो अदालतको फैसलाले बताउला । तर फेसबुकमा आएका अनेकौ टिकाटिप्पणीले गर्दा सर्वसाधारण आर्क्रामक देखिन्छन भने कोही मीडियामा देखिने रहरले यस्तो उस्तो भनेर कराउदै छन । आँफै बोक्सी आँफै धामी भने झै यो दोसी हो यो निर्दोसी हो भन्दै किन उफ्रनु ? उनी निर्दोस छन त भगवानले पनि उनलाई सजाय दिलाउन सक्दैनन यसमा कुनै संखा नराखौ । तर अहिले टपरे अनलाइन र खल्ती युट्युबरहरुले पोस्ट गरेका कुनै पनी लिँकमा लाइक, सेयर, कमेन्ट चै नगरौ । उत्तेजित भएर मात्रै रबिले न्याय पाउने त पक्कै होइन ।
  8.  0 Reply
  9. Aug. 20, 2019, 4:21 p.m. zove
    Ratopati chai k YouTuber haru bhanda kum cha ra?
  10.  0 Reply

कमेन्ट गर्नेहोस्

info_outline

तपाईको ईमेल गोप्य राखिनेछ

Loading comments...