ad
x
जनगणना

पाँच जिल्लामा देशको २१ प्रतिशत आवादी – मानिसहरू किन झर्दैछन् तराई ?

person explore access_timeमाघ १३, २०७८ chat_bubble_outline1

जनगणना २०७८ को प्रारम्भिक तथ्यांकले मानिसहरू हिमाल र पहाड छाडेर तराईतर्फ झरिरहेको देखाएको छ । केन्द्रीय तथ्यांक विभागले सार्वजनिक गरेको जनगणनाको तथ्यांकले हिमाल, पहाडका मानिसहरू आफ्नो जन्मथलो छाडेर तराई झर्न थालेको देखाएको हो ।


तथ्यांकअनुसार देशको कुल आवादीको २१.२८ प्रतिशत जनसंख्या ५ वटा जिल्लामा छन् । तराईका चार जिल्ला र संघीय राजधानी काठमाडौंमा मात्रै यो जनसंख्या थुप्रिएर बसेको विभागले सार्वजनिक गरेको तथ्यांकमा उल्लेख छ । यी पाँच जिल्लामध्ये संघीय राजधानी काठमाडौंमा सबैभन्दा बढी आवादी बसोबास गर्छन् । यो जिल्लामा मात्रै देशको कुल जनसंख्या २ करोड ९१ लाख ९२ हजार ४८० को करिब ७ प्रतिशत मानिस छन् । यो भनेको २० लाख १७ हजार ५३२ जना हुन आउँछ ।



यसपछि, पूर्वी नेपालका जिल्लाका झापा, मोरङ र सुनसरी तथा लुम्बिनी प्रदेशको रुपन्देहीमा सबैभन्दा बढी मानिसको बसोबास रहेको छ । मोरङमा ११ लाख ४७ हजार १८६ मानिस बस्छन् । यो कुल जनसंख्याको ३.९३ प्रतिशत हो । यस्तै, रुपन्देहीमा ११ लाख १८ हजार ९७५ जना बसेको पाइएको छ । यो कुल जनसंख्याको ३.८३ प्रतिशत हो ।



यसैगरी, झापामा ९ लाख ९४ हजार मानिस र सुनसरीमा ९ लाख ३४ हजार मानिस बसोबास गर्ने गरेका छन् । यी दुई जिल्लामा बस्ने मानिसको संख्या देशको कुल जनसंख्याको क्रमशः ३.४१ प्रतिशत र ३.२० प्रतिशत आवादी हो । यी पाँच वटै जिल्लामा गरेर कुल ६२ लाख १२ हजार २४४ जना मानिस बस्ने गरेको जनगणनाको प्रारम्भिक तथ्यांकले देखाएको छ ।




स्रोतः तथ्यांक विभाग



रित्तिँदै छ उच्च हिमाली र पहाडी भेग 



मानिसहरू रोजगारी, शिक्षा, स्वास्थ्य, पूर्वाधार र सुविधाको खोजीमा हिमाली र पहाडी जिल्लाबाट तराईतर्फ झर्न थालेको यो जनगणनाले देखाएको छ । उच्च हिमाली जिल्लामा सडकमार्गको पहुँच अझै पनि राम्रोसँग पुगिसकेको छैन । यस्तै, उच्च शिक्षाको पहुँचसमेत छैन भने राम्रो स्वास्थ्य उपचार केन्द्रको अभाव उच्च हिमाली र पहाडी जिल्लाले भोगिरहेको छ । जसले त्यस क्षेत्रमा बसोबास गर्ने मानिसलाई तराई झर्न उत्प्रेरित गरिरहेको जनगणनाको तथ्यांकले देखाएको छ ।

 

 

 


उच्च हिमाली क्षेत्रका पाँच वटा जिल्लामा देशकै सबैभन्दा कम आवादी बसोबास गर्ने जनगणना २०७८ को प्रारम्भिक तथ्यांकले देखाएको छ । माथिल्लो भेगका मनाङ, मुस्ताङ, डोल्पा, रसुवा र हुम्ला देशकै सबैभन्दा कम जनसंख्या भएका जिल्ला हुन् । यी सबै जिल्लामा गरेर कुल जनसंख्याको एक प्रतिशत जनसंख्या पनि पुग्दैन । यसको अर्थ यी पाँच वटा जिल्लामा जम्मा १ लाख ६४ हजार २५० मानिसमात्रै बस्छन् ।

यी पाँच जिल्लामध्ये मनाङमा जम्मा ५ हजार ६४५ जना, मुस्ताङमा १४ हजार ५९६ जना, डोल्पामा ४२ हजार ९५९ जना, रसुवामा ४५ हजार ५५४ जना र हुम्लामा ५५ हजार ४९६ जना जनसंख्या बस्ने गरेको जनगणनाको प्रारम्भिक तथ्यांकले देखाएको छ ।


स्रोतः तथ्यांक विभाग

किन झर्दैछन् माथिल्लो भेग रित्याएर तराई ?

जनसंख्या कम भएका जिल्लाको तुलनामा धेरै जनसंख्या भएका जिल्लामा तुलनात्मक रुपमा राम्रा र सुविधासम्पन्न विकासका आधारभूत पूर्वाधार बनेका छन् । धेरै जनसंख्या भएका जिल्लामा सडक, बिजुली, स्वास्थ्य, शिक्षा, इन्टरनेट लगायतका सुविधा उत्कृष्ट छ । यसका साथै, जिल्ला रोजगारीको केन्द्र बन्दासमेत तीनै पाँच जिल्लामा मानिसहरू जम्मा हुन थालेको अर्थशास्त्री बताउँछन् ।

त्रिभुवन विश्वविद्यालयका प्राध्यापक डा. रमेश पौडेलले मानिसहरू रोजगारी र सुविधा खोज्दै हिमालबाट पहाड र पहाडबाट तराई झर्न थालेको विश्लेषण गर्छन् । यही कारण संघीय राजधानी र तराईका जिल्लामा मानिस बसाइ सर्न थालेको पौडेलको भनाइ छ ।

गाउँबाट गाउँपालिका केन्द्र, नगरपालिका हुँदै सदरमुकाम र जिल्ला सदरमुकामबाट प्रदेश हुँदै संघीय राजधानीतर्फ बसाइ सर्ने प्रचलन बढी छ । विकासशील राष्ट्रमा यो प्रवृत्ति स्वाभाविकरुपमा लिनुपर्ने पौडेलले रातोपाटीसँग बताए ।

यस्तै, पूर्वाधारविद् डा. सूर्यराज आचार्यले नेपालजस्तो विकासशील राष्ट्रमा सबै स्थानमा समान भौतिक विकास नहुँदा विकसित क्षेत्रमा मानिस जम्मा हुने प्रक्रिया चल्ने बताए । उनले अन्य जिल्लाको तुलनामा बढी सुविधा पाइने क्षेत्रमा बसोबास गर्ने मानिसको संख्या स्वतः बढ्दा जम्मा पाँच जिल्लामा २१ प्रतिशतभन्दा बढी जनसंख्या थुप्रिनुको मूख्य कारण भएको बताए ।

यो स्थिति रोक्न राज्यले कम विकसित जिल्लामा श्रेणीगत शहर विकास गर्नतर्फ ध्यान दिनुपर्ने डा. आचार्यले बताए । यस्तो विषयमा ध्यान दिन सकेमा आन्तरिक बसाइसराइ घट्ने र कुनै जिल्लामा थुप्रिने र कुनैमा रित्तिने अवस्था नआउने उनको भनाइ छ ।

तीव्र आन्तरिक बसाइसराइको शृङ्खला नरोकेमा आगामी दिनमा कुनै जिल्लामा धेरै जनशक्ति र कुनै जिल्लामा जनशक्ति नै नपाइने स्थिति आउन सक्छ । यसले समग्र देशको विकासलाई नै प्रभावित पार्न सक्ने विज्ञहरुको भनाइ छ । 

कमेन्ट

  1. Jan. 27, 2022, 8:07 p.m. Rabi Giri
    वास्तव मा जतिसुकै सुबिधा सम्पन्न भए पनि ग्रामीण इलाकामा बसाेबास गर्ने नागरिकको अवस्था कमजोर नै देखिन्छ ,खेतीयोग्य जमिन भए पनि समयमा बर्साद नहुदा अन्न उत्पादन अति कम हुने र चाैपाय पशुपालन ब्यबसाय सन्चाल गर्न असुबिधा हुने स्थिति भैरहेको छ।पुरानो पिढि ले जस्तो अाधुनिक पुस्ताले श्रम गर्न सक्ने अवस्था घट्दो छ।बैदेशिक राेजगारिले पनि उत्तिकै पर्भाब पारेको स्थिति छ।अहिले गाउँ का जमिन बिल्कुल उर्वर छैनन् ,गाउँमा बुढापाका र सानासाना बच्चा हरु मात्रै भेटिन्छन् ।युवा पुस्ताहरु लाई स्थानीय ठाउँमा स्थापित गरेर स्वराेजगार बनाउने सरकार काे निति नहुनु राष्ट्र कै ठूलो दुर्भाग्य सावित भएको छ।पैसा बिना केही हुन्न,तर पैसा कमाउने अाधार छैन मुलुकमा ।देशमै विभिन्न कलकारखाना भित्र्याउने उद्योग धन्दा सन्चालन गरेर जनता लाई अाफ्नै मुलुकमा स्वराेजगार बनाउने र नागरिकको अाफ्नै मुलुकमा स्थायित्व कायम गराउने गणतन्त्रको कुनै पनि सरकार नीति लिएको देखिदैन ।यहीँ हाे राष्ट्र र नागरिकको ठूलो दुर्भाग्य ।जनता ले धन कमाउन बिदेश जान बाद्य पार्ने सरकार जस्तो नागरिक पर्तिकाे गैरजिम्मेवारी अरु केही हुनै सक्दैन ।
  2.  0 Reply

कमेन्ट गर्नुहोस्

info_outline

तपाईको ईमेल गोप्य राखिनेछ

नाम *:
इमेल *:
प्रतिक्रिया *:

This site is protected by reCAPTCHA and the Google Privacy Policy and Terms of Service apply.

रातोपाटीको अंग्रेजी, हिन्दीग्लोबल संस्करणका साथै अनलाइन टिभी पनि सञ्चालित छ । एप्सबाट सिधै समाचार पढ्न एन्ड्रोइडका लागि यहाँ र आइफोनका लागि यहाँ क्लिक गर्नुहोस् । फेसबुकट्वीटरमार्फत पनि हामीसँग जोडिन सकिनेछ ।