केन्द्रीय संस्करण

खडेरीले धान रोपाइँ प्रभावित

person explore access_timeअसार १९, २०७६ chat_bubble_outline0
file photo

–पूर्णप्रसाद न्यौपाने 
ओखलढुंगा– आकासे पानीमा निर्भर यहाँको खेतीमा यो पल्टको लामो खडेरीको असर परेको छ । खडेरीले धान उत्पादन घट्ने भएको छ । अधिकांश ग्रामीण भेगका खेतमा सिँचाइ नहुँदा यहाँका किसान खडेरीको मारमा परेका हुन् । 

आधा असार सकिँदा पनि जिल्लामा रोपाइँको काम अझै शुरु भएको छैन । विगतका वर्षमा मध्य असारमा रोपाइँको काम अन्तिम चरणमा पुग्ने गरेको थियो । लामो खडेरीले समयमै धान रोप्न नपाउँदा यसको उत्पादनमै समस्या हुने किसानको चिन्ता छ । 
    
खडेरीको समस्या र सिँचाइ अभावका कारण रोपाइँको काम गर्न नसकेको पोकलीका किसान राम घिमिरेले बताए । ‘खडेरीले चौपट पा¥यो, पोहोरतिर यतिबेला रोपाइँको काम आधाभन्दा बढी सकिन्थ्यो, यो पटक शुरु नै भएन’, घिमिरेले भने, ‘झनझन हिउँद जस्तो घाम चर्केर खेतबारी सुक्यो, अब त पानी परे पनि रोप्ने बीउ छैन, सुकेर कामै नलाग्ने भयो ।’ सिँचाइको उपयुक्त व्यवस्था भएको जिल्लाको खिजीदेम्बा गाउँपालिका र केही अन्य खोला किनार नजिकका खेतमा मात्रै रोपाइँको काम भएको छ । 

ओखलढुङ्गाको चार हजार ५०० हेक्टर जमीनमा धानखेती हुने गरेको छ । कृषि ज्ञानकेन्द्र ओखलढुङ्गाका अनुसार तीमध्ये करिब २२० हेक्टर जमीनमा मात्रै रोपाइँ शुरु भएको छ ।  सुनकोशी, दूधकोशी र लिखु नदी आसपासमा पर्ने तल्लो भू–भाग जिल्लाको सुक्खाग्रस्त क्षेत्र हो । यो क्षेत्रमा खेतीबाली लगाउन खडेरीका कारण समस्या छ ।

लामो खडेरीका कारण बारीमा लगाएको मकै र धानको बीउ सुकेर नष्ट भएको चम्पादेवी गाउँपालिकाका उपाध्यक्ष निर्मला रैका मगरले बताइन् । खडेरीको पीडा सुनाउन किसान गाउँपालिकामा आउने गरेको पनि उनले बताइन् । ‘घु¥यानमा लगाएको तरकारीसमेत खडेरीले खायो, मान्छेले के खाने होला भन्दै सर्वसाधारण हामीसँग सोध्न आउँछन्’, उनले भनिन्, ‘हाम्रो गाउँपालिका सुक्खाग्रस्त हो, खानेपानीकै सङ्कट छ । झन सिँचाइका लागि त अहिले केही गर्न सक्ने अवस्था नै छैन । जिल्लाका किसान आकाशे पानीको प्रतीक्षामा छन् ।’

सङ्घीय सरकारले चासो दिएन, प्रदेशले विभेद ग¥यो 

ओखलढुङ्गाका प्रदेशसभा सदस्य मोहन खड्काले जिल्लावासीको काकाकुल समस्या समाधान गर्न प्रदेश सरकारसँग माग गरेका छन् । उनले १३ असारमा बसेको प्रदेशसभाको बैठकको शून्य समयमा जिल्लाको समस्या प्रदेश सरकारलाई अवगत गराउँदै भने, ‘खडेरीको मारमा ओखलढुङ्गाका किसान परेका छन, बालीनाली सबै जलेका छन् । पानी पिउनका लागि काकाकुलको अवस्था छ, सरकारले बेलैमा विशेष चासो देओस् ।’ ‘ओखलढुङ्गे नागरिक पानी पिउन नपाएर मर्न नपरोस्’, उनले प्रदेश सरकारको ध्यानाकर्षण गराए । 

लामो खडेरीका कारण ओखलढुङ्गाको लिखु, दूधकोशी र सुनकोशी नदी करिडोरमा बसोबास गर्दै आएका करीब ५० हजार स्थानीयवासी प्रत्यक्ष मारमा परेको भन्दै प्रदेशसभा सदस्य खड्काले तत्काल खानेपानीको समस्या समाधान गर्न सरकारसँग माग गरेका हुन् । 
    
कम प्राथमिकताको योजना भन्दै सङ्घीय सरकारले खडेरीपीडितलाई खानेपानी दिलाउन कुनै चासो नदिएको उनको आरोप छ । सांसद यज्ञराज सुनारले पटकपटक पहल गरे पनि साना योजना भनेर सङ्घीय सरकार पन्छिँदै आएको उनको आरोप छ । यता प्रदेश सरकारले पनि ओखलढुङ्गालाई खडेरीग्रस्त जिल्लाका रुपमा नबुझेको गुनासो उनले गरे ।

प्रदेशसभा अर्थ समितिका सभापतिसमेत रहेका खड्काले प्रदेशका पूर्वी जिल्ला धनकुटा र पाँचथरलाई खडेरीग्रस्त भनेर विशेष कार्यक्रम सञ्चालन गरे पनि ओखलढुङ्गाको हकमा भने प्रदेश सरकारले चासो नदिएको उनको भनाइ छ । 
    
सरकारले चाहेमा खडेरीग्रस्त क्षेत्रमा खानेपानीको आपूर्ति गर्न सक्ने बताउँदै प्रदेशसभा सदस्य खड्काले भने, ‘छिमेकी जिल्ला रामेछापमा खडेरी पीडितले लिफिटिङ बोरिङबाट पानी पिउन थालिसकेका छन् भने सरकारले चाहेमा ओखलढुङ्गावासीलाई पनि पानी खुवाउन सकन्छ ।’  

जिल्लामा स्थानीय तहले खानेपानी योजनामा भन्दा पनि बाटो र बिजुली विस्तारमै चासो दिइरहेका छन् । खानेपानी योजना आफ्नो खर्चले नभ्याउने भएकाले प्रदेश वा सङ्घीय सरकारले नै हेर्नुपर्ने दाबी स्थानीय तहको छ । 
    
बढ्दो जलवायु परिवर्तन, पर्यावरण विनाश र विसं २०७२ मा गएको भूकम्पले गर्दा ओखलढुङ्गाका लिखु, सुनकोशी र दूधकोशी करिडोरमा बसोबास गर्ने बासिन्दाले खडेरीको मार खेप्न बाध्य भएका छन् । 
यहाँका मुख्य बाली मकैलगायत अन्य बाली पनि अघिल्लो वर्ष झैँ यो वर्ष पनि सुकेर मरिसकेका छन् । गत वर्ष पनि जिल्लाका किसानले खडेरीको मारले अन्न भित्र्याउन पाएका थिएनन् । 
 

कमेन्ट

कमेन्ट गर्नेहोस्

info_outline

तपाईको ईमेल गोप्य राखिनेछ

Loading comments...