केन्द्रीय संस्करण

हाम्रा वैज्ञानिक

विज्ञानलाई बोक्दा चर्चद्वारा औधी सताइएका वैज्ञानिक ग्यालिलियो ग्यालिली access_timeअसोज ४, २०७७

    के ईश्वरले गल्ती गर्छन् ?”  “अहँ, गर्दैनन् ।”  “बाइबलले झूठ बोल्छ ?”  “ओहो ! त्यस्तो पनि हुन्छ र ? बाइबलले झूठ बोल्नै सक्दैन ।”  “अनि, बाइबलले स्वीकारेको झूठ सत्य हुन्...

जीन बाप्टिस्ट लेमार्क : जसले बिकासवादी सिद्धान्तको जग हाले access_timeसाउन २९, २०७७

Title Photo: https://todayinsci.com   ‘सर !  हिँड्न नै अप्ठेरो हुनेगरी कछुवाको शरीरमा कडा खोल किन भएको हँ ? त्यो कहिल्यै हट्दैन र ? कछुवाको पनि खरायोको जस्तै बलियो र छिटो छिटो चल्ने खुट्टा हुने र जीउमा कडा खोल नहुने हो भने त्यो पनि त ...

कोेभिड–१९ सँग लड्न नेपाली विद्यार्थीले बनाएको रोबोटको कथा access_timeबैशाख १२, २०७७

कोभीड–१९ ले विश्वमै सन्नाटा छाएको र मानिसलाई सामाजिक दुरी कायम राख्न बाध्य गराएको यो घडीमा हामीले बनाएको रोबोटबाट सानै संख्यामा भएपनि स्वास्थकर्मीहरु लाभान्वित हुने अपेक्षा गरेका छौँ । भविष्यमा, नेपालमा रोबोटको प्रयोग बढाउन यो महत्वपूर्ण साबित हुनेछ भन्ने आशा छ...

कति तापक्रमसम्म बाँच्छ कोरोना ? वैज्ञानिकले पत्ता लगाए अर्को रोचक तथ्य access_timeबैशाख ४, २०७७

काठमाडौं । केही समय अघिसम्म मानिन्थ्यो कि जसरी तापक्रम बढ्दै जान्छ, कोरोनाभाइरस (कोभिड–१९) को प्रकोप अन्त्य भएर जान्छ । चीनको हुवेई प्रान्त (उहान शहर) मा सुरु भएको उक्त प्रकोपको केही समय त त्यही आशामै बितेको थियो । धेरै तापक्रम हुने देशहरुले त सुरुमा देशहरुले...

सहजै स्वीकारिँदैन महिला वैज्ञानिकका खोज–अनुसन्धान access_timeफागुन २०, २०७६

विश्वभर महिला वैज्ञानिकको सङ्ख्या पुरुषको तुलनामा न्यून छ । नेपाल लगायत विश्वभर महिला वैज्ञानिकको संख्या १३ प्रतिशतभन्दा कम छ । बाल्यकालदेखि गणित र विज्ञान विषयमा रुची राख्ने छात्रालाई परिवार तथा विद्यालयमा निरुत्साहित पार्ने महिला वैज्ञानिकहरु बताउँछन् । ‘छात्रा...

फाराडे : आधुनिक विद्युत एवं रसायन विज्ञानका भीष्म पितामह access_timeमंसिर १०, २०७६

  माइकल फाराडेको प्रारम्भिक जीवनकालको कथा पढ्दै जाँदा मानिसहरुलाई पत्याउनै गाह्रो हुन्छ कि उनी इतिहासमा एउटा विशिष्ट वैज्ञानिकका रूपमा स्थापित व्यक्तित्व बने भन्ने कुरा । उनी आधुनिक विद्युतका जनकहरुमध्येका एक थिए र उनले नै आइन्स्टाइनलगायत अन्य हज्जारौँ दिग्गजहरुला...

एउटा त्यो पत्र, जसले आइन्स्टाइनलाई जीवनभर पश्चात्तापको आगोमा जलाइरह्यो ! access_timeसाउन ३२, २०७६

अंग्रेजी क्यालेण्डर अनुसारको अगस्ट महिना (साउन–भाद्र) कुन कुन कुन कुराका कारणले विख्यात÷प्रख्यात छ भन्ने विषय इतिहासका शोधार्थी÷विद्यार्थीका लागि रुचिजन्य सामग्री हुनसक्छ । तर, इतिहाससंग मेरो नाता र समबन्ध भने ‘मौका परस्ती’ को मात्रै हो ।...

पृथ्वीले सूर्यलाई घुम्छ भनी गणितीय व्याख्या गर्ने पहिलो वैज्ञानिक कोपर्निकस access_timeअसार १४, २०७६

घाम पूर्वबाट उदाउँछ, पश्चिममा अस्ताउँछ । चन्द्रमा पनि पूर्वबाटै उदाउँछ र पश्चिममा अस्ताउँछ । हेर्दा र सोच्दा यस्तो लाग्छ– पृथ्वी एउटा ठाउँमा अडेको छ, घाम र चन्द्रमाले पृथ्वीलाई घुम्ने गर्छ । वास्तवमा यो सत्य होइन भन्ने कुरा अहिले सामान्य पढेलेखेको सबैलाई थाहा छ । सबैल...

अलबिदा प्रोफेसर चाई ! access_timeजेठ २१, २०७६

स्लोभेनियाको एउटा होटलमा ब्रेकफास्टमा मलाई देख्नेबित्तिकै टोक्यो युनिभर्सिटीका प्रोफेसर इदागावाले सोध्नुभयो, दुखद् समाचार सुन्नुभयो ? अहँ, मैले त त्यस्तो केही सुनेको छैन । मेरो जवाफसँगै उहाँले अपत्यारिलो खबर दिनुभयो – हिजो मात्र प्रोफेसर चाईको दुखद् निधन भयो । खब...

उथलपुथलले भरिपूर्णमहान वैज्ञानिक न्यूटनको जीवनी : access_timeजेठ १६, २०७६

आइजक न्युटन (जन्म ः सन् १६४३ जनवरी ४; मृत्यु ः १७२७ मार्च ३१) विश्व चर्चित भौतिकशास्त्री र गणितज्ञ हुन् । उनको खोजले १७ औँ शताब्दीमा जारी वैज्ञानिक क्रान्तिलाई ठूलो सहयोग पुर्‍याएको थियो । विज्ञान जगतमा उनले पु¥याएको योगदानका लागि उनको गणना महान वैज्ञानिकमध्येमा ...

चार्ल्स डार्विन : डाक्टर बनाउने पिताको इच्छा, उनी त महान् वैज्ञानिक पो बने ! access_timeचैत २७, २०७५

चार्ल्स डार्विन यस शताब्दीकै महान वैज्ञानिकहरु मध्येका एक हुन् । पृथ्वीमा जीवको उत्पत्ति र विकासबारे उनले नयाँ सिद्धान्त पत्ता लगाएका थिए । उनले पत्ता लगाएको सिद्धान्तलाई नेपालीमा ‘डार्विनको विकासवादी सिद्धान्त’ भनिन्छ । त्यसलाई अंग्रेजीमा ‘द थेउरी अफ इभोल्...

संसारको रुप बदल्ने महान वैज्ञानिक थोमस अल्वा एडिसन access_timeमाघ १६, २०७५

बिजुली बत्ती बाल्नको लागि हामी चीमको प्रयोग गर्छौं । एकछिनको लागि सोचौं त चीम नहुँदो हो त के हुन्थ्यो ? शायद हामी बत्ती बाल्न पाउँदैनथ्यौं होला । बत्ती बाल्न नपाएपछि रातमा उज्यालोको लागि टुकी, लालटीनहरुको भरपर्नु पर्थ्यो होला। अनि राम्रो उज्यालो नपाएपछि हामी चाँडै सुत्न...

अल्बर्ट आइन्स्टाइन: बोधो र मन्दबुद्धि भनिएका बालकले पछि गएर विज्ञानमा तहल्का मच्चाए access_timeपुस १६, २०७५

संसारका सबैभन्दा चर्चित वैज्ञानिकको नाम हो– अल्बर्ट आइन्स्टाइन । तर सुन्दा वा पढ्दा पनि अचम्म लाग्न सक्छ– संसारले महान् भनी मानेका, विश्वप्रसिद्ध पत्रिका टाइमले बीसौं शताब्दी मानव नै घोषणा गरेका यी वैज्ञानिक भने सानोमा मन्दबुद्धिका थिए ।  हो, साँच्चै नै ...