विचार/दृष्टिकोण

एमालेमा हुर्कँदो राजतन्त्र access_timeमंसिर ९, २०७८

नेपालका मुख्य राजनीतिक दलहरू यतिबेला आ–आफ्ना महाधिवेशनमा होमिएका छन् । राजनीतिक पार्टीका लागि महाधिवेशन एक आवस्यक र अनिवार्य प्रक्रिया हो । यसले पार्टी जीवनमा पुनर्ताजगी पैदा गर्दछ । नेपालको संविधान र निर्वाचन कानुनले राजनीतिक दलहरूलाई आवधिक महाधिवेशन अनिवार्...

नारायणघाट पुगेको एमाले : कुम्भमेलामा सन्देहका बाछिटा access_timeमंसिर ७, २०७८

यो वर्ष धेरै नै कुम्भ मेलाहरूको संयोग परेको छ । हाम्रो जीवनलाई प्रत्यक्ष प्रभाव पार्ने यस्ता मेलाको चर्चा नगरी बस्न सकिएन । बनारसको हिन्दु सम्मेलन, संयुक्त राष्ट्रसंघका महासचिवले आयोजना गरेको विश्व खाद्य प्रणाली सम्मेलन, ग्लास्कोको जलवायु परिवर्तन (कोप २६) सम्मेलन लगायतका अन्य...

एमालेको विधान संशोधनका लागि केही सुझाव access_timeमंसिर ७, २०७८

एमालेको विधान संशोधनका लागि केही सुझाव अहिले कात्तिकमा जसरी चाडपर्वहरू एकपछि अर्को मनाइरहेका छौँ, त्यसरी नै मङ्सिर महिनामा एकातिर असारमा मुठी खाएर रोपेको धानबाली उठाउन किसानहरू व्यस्त छन् भने अर्कातिर नेपालका मुख्य राजनैतिक दलहरूले आ–आफ्नो राष्ट्रिय महाधिवेशन...

‘केपी ओलीको भूमिका परम्परागत शासकलाई पचेको छैन’ access_timeमंसिर ६, २०७८

नेपालको कम्युनिष्ट आन्दोलनभित्र मूलत पछिल्लो कालखण्डमा दुईवटा धाराहरू क्रियाशील रहे । एउटा, झापा विद्रोहको माध्यमबाट अगाडि बढेको धारा, जो कोअर्डिनेशन केन्द्र हुँदै नेकपा एमालेका रुपमा अघि बढ्यो । जसले पछिल्लो समयमा जननेता मदन भण्डारीको अगुवाइमा शान्तिपूर्ण र वैधानिक बा...

कसरी नेपाल बन्छ ? access_timeमंसिर ५, २०७८

नेपाल किन समृद्ध र विकसित बन्न सकेन ? किन नेपाल गरिबको गरीब छ ? किन नेपाल बन्न सकेन ? हरेक दिन नेपालीहरुलाई छाया जस्तै पछ्याइरहने चार शब्दको यो सवाल जति सरल लाग्छ, त्यसको उत्तर भने सरल र सहज छैन । त्यसो त सरकारका मन्त्री र सचिवहरुले मुलुकभित्र र बाहिर नियमितजसो ...

पार्टी, पैसा र निर्वाचन प्रणाली access_timeमंसिर २, २०७८

निर्वाचन पद्धतिका विषयमा कुरा गर्दा म कृष्णप्रसाद भट्टराईलाई सम्झन्छु । गणेशराज शर्माजीको कोठामा हामी बेलुका–बेलुका बस्थ्यौँ । त्यहाँ छलफलमा किशुनजी पनि यदाकदा आउनुहुन्थ्यो । एकदिन गम्भीर बहस भयो । यदि पार्टीले कुनै भूमिका लिन सकेन वा भूमिकालाई गौण गराइयो भने पा...

राजनीति, समाजसेवा र परराष्ट्रमन्त्रीको चिया ! access_timeमंसिर १, २०७८

यसै साता रातोपाटी अनलाइनमा “आगन्तुकलाई आफैं चिया बाँड्छन् परराष्ट्रमन्त्री” शीर्षकको आलेख पढें । सुरुमै शीर्षकले नै तानेको मनले पुरै लेख पढ्दै जाँदा परराष्ट्रमन्त्री डा. नारायण खड्काप्रति औधि श्रद्धा बढेर आयो । पढ्दै जाँदा अघिल्लो पटक मन्त्री हुँदा पैदल हिँडेर स...

काठमाडौँ, नेवाः खाजाघर र मेरो राज्य access_timeकात्तिक ३०, २०७८

मैले काठमाडौँ शहरको काँठ क्षेत्रको कुनै गाउँको एउटा कुनासम्ममा पनि आफ्नो स्थायी बासको व्यवस्था गर्न सकिनँ । किन सकिनँ ? यस विषयमा लामै कुरा हुन सक्छ, जुन पछि कुनै दिन गरौँला । यथार्थ के हो भने, आजको घडीमा म काठमाडौंको बासिन्दा होइन । हुन त मैले उपत्यकाभित्र नै...

दलितलाई प्रधानमन्त्री बन्ने बाटो access_timeकात्तिक २९, २०७८

मुख्यतः नेपाल पढ्ने सिद्धान्तले सर्वप्रथम दलित उमेदवारलाई देशको कार्यकारी प्रमुख बनाउने शासकीय व्यवस्था सिफारिस गर्दछ । त्यसका निमित्त दलित, मधेसी–मुस्लिम, आदिवासी जनजाति र खस–आर्यको सामुदायिक चक्र प्रणालीमा कार्यकारी प्रमुख चुन्ने शासकीय व्यवस्था यहाँ अपरिहार्य ...

कति छन् विदेशमा बस्ने नेपाली ? access_timeकात्तिक २९, २०७८

नेपालले सन् १९११ देखि जनगणना सुरू गरेको देखिन्छ ।  त्यसपछि प्रत्येक दश वर्षमा जनगणना लिइन थालियो।  त्यतिबेला अहिलेको जस्तो व्यवस्थित हुने कुरै भएन । पाँचौ गणनादेखि भने केही व्यवस्थित भएको देखिन्छ । सन् १९११ मा झण्डै ५६ लाख ३९ हजार जनसंख्या देखिएकोमा दश वर्ष प...

मार्क्स, लेनिन धर्मका कटु आलोचक ! access_timeकात्तिक २८, २०७८

‘मार्क्सवादको दार्शनिक आधार भौतिकवाद हो वा द्वन्द्वात्मक भौतिकवाद हो । निरिश्वरवाद मार्क्सवादको क ख ग हो । तर, मार्क्सवाद यस्तो भौतिकवाद होइन, जो कखगमा पुगेर रोकिन्छ । यो त्योभन्दा पनि अगाडि जान्छ । प्रवचनमा सीमित गरेर धर्मको मुकाबिला गर्न सकिन्न । भौतिकवादी तरीकाले ...

‘मेरो नृत्यलाई विदेशीले प्रशंसा गरे, नेपालका नेताले उपयोग गरे’ access_timeकात्तिक २५, २०७८

प्रथमतः म भैरवबहादुर थापा । २०७७ को जगदम्बाश्रीद्वारा सम्मानित भएको समाचार सुन्न पाउँदाको बेला त्यो हर्षको बाछिटा थेग्न धौ धौ पर्यो, राज्यले बिर्सेका बेला । दुई हप्ता नबित्दै मदन पुरस्कार गुठीबाट प्राप्त भएको यो अनमोल बधाई पत्र जब मेरो ८९ वर्षको हत्केलामा पर्यो, यो हर्षको ब...

लिम्बुवानको लिखत खोज्दा भोगेको दुःख ! access_timeकात्तिक २४, २०७८

मेरो जन्मथलो आठराई, तेह्रथुम हो । २०३९ सालमा लोकसेवा आयोगबाट अधिकृत स्तरमा प्रवेश गर्दा मैले नेपालको इतिहास केही अध्ययन गरेँ । त्यसबेला नै सेन तथा शाह राजाहरूबाट प्रदान गरिएका केही सरलीकृत स्याहामोहर र लालमोहरहरू पढ्न पाएको थिएँ । पल्लो किरात लिम्बुवान क्षेत्रमा प्रद...

ध्यान किन र कसरी गर्ने ? access_timeकात्तिक २१, २०७८

पछिल्ला दिनमा जीवनशैली परिवर्तनका कारण डिप्रेसन, मधुमेह, मुटु रोग, क्यान्सर, मोटोपन, बाँझोपन जस्ता जनस्वास्थ्यसँग सम्बन्धित रोग बढ्दै गइरहेका छन् । यी सबै रोगको कारण शरीरका कोषहरू खिइँदै जाने, डीएनए खराब हुने र छिटो बूढो हुने भएकाले हो । त्यसका कारण सामान्य कोषका ...

के गर्दैछन् भारतका माओवादी ? access_timeकात्तिक २१, २०७८

७ नोभेम्बर  विश्व कम्युनिष्ट आन्दोलनको इतिहासमा एउटा  विशेष महत्व बोकेको दिन हो । त्यस दिन रुसमा लेनिनको नेतृत्वमा बोल्सेभिक क्रान्ति सम्पन्न भएको थियो, जो ‘अक्टोबर क्रान्ति’को नामले चिनिन्छ ।  त्यसपछि पूर्वी युरोपका अनेकौं मुलुकहरू, भियतनाम, च...

न्यायपालिकाभित्रको आन्दोलनसित जोडिएका समस्याहरू access_timeकात्तिक १९, २०७८

आज प्रधानन्यायाधीश र सर्वाेच्च अदालतबारे गम्भीर प्रकारको विवाद उठिरहेको छ । त्यो विषयलाई २ प्रकारका कोणबाट हेर्नुपर्ने आवश्यकता छ । प्रथम,सम्पूर्ण न्यायपालिकामा सुधारका दृष्टिकोणले, र द्वितीय, प्रतिगमनका विरुद्ध सङ्घर्षका दृष्टिकोणले । अहिले सम्पूर्ण न्यायपालिकामा नै गम्भीर प्रक...

तिहार : पूजाको होइन, स्वास्थ्यको पर्व access_timeकात्तिक १६, २०७८

आज कात्तिक १६ देखि यमपञ्चक पर्व सुरू हुँदैछ । तिहार भन्छौँ हामी यस पर्वलाई । दीपावली पनि हो यस पर्वको अर्को नाम । दसैँपछि दोस्रो ठूलो पर्व हो यो । यस पर्वलाई हरेकवर्ष कात्तिककृष्ण त्रयोदसीदेखि कात्तिक शुक्ल द्वितीयातक मनाइन्छ । पाँच दिनसम्म मनाइने भएकाले यमपञ्चक भनिएको हो...

बारको आन्दोलन नेतृत्वविरुद्ध मात्र होइन access_timeकात्तिक १५, २०७८

नेपाल बार एसोसिएसनले प्रधानन्यायाधीश चोलेन्द्र शमशेर जबराको राजीनामाको माग राखी चरणबद्ध आन्दोलनमा छ । विरोध र आन्दोलनसँगै प्रधानन्यायाधीशको राजीनामाको पक्ष र विपक्षमा विभिन्न मत, अभिमतहरू प्रकट हुँदै आएका छन् । प्रधानन्यायाधीशले राजीनामा दिँदैमा न्यायालयको सुधार हुन्छ त...

दैनिकी धान्ने हैन, दैनिकी बदल्ने नेतृत्व चाहियो access_timeकात्तिक १४, २०७८

मानवनिर्मित समूह वा संस्थाभित्र विभिन्न पृष्ठभूमि, अनुभव, दक्षता, क्षमता, योग्यता भएका व्यक्तिहरू रहेका हुन्छन् । यिनीहरूलाई सकारात्मक दिशातर्फ उन्मुख गराई समूह वा संस्थाको लक्ष्य प्राप्त गर्न अवलम्बन गर्ने सामाजिक प्रक्रियालाई नेतृत्व भनिन्छ । नेतृत्वले दूरदृष्टि निर्माण गर्दछ र अर...

भारतको सुप्रिम कोर्ट र नेपालको सर्वोच्च अदालत access_timeकात्तिक १२, २०७८

भारतीय  प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीको पहिलो कार्यकालको अन्त्यतिर भारतको सुप्रिम कोर्टमा अभूतपूर्व विवाद चुलियो । जनवरी २०१८ मा नया“ दिल्लीको तिलक मार्गमा अवस्थित सुप्रिम कोर्टका चारजना वरिष्ठतम् न्यायाधीशहरूले पत्रकार सम्मेलन गरेर बहालवाला प्रधानन्यायाधीश दीपक मिश्...

चोलेन्द्र प्रकरणका ४ सम्भावित परिणाम access_timeकात्तिक ११, २०७८

सर्वोच्च अदालतमा केही दिनयता चर्किएको विवाद कचल्टिएको छ । एकातर्फ बहुमत न्यायाधीशहरूले प्रधानन्यायाधीश चोलेन्द्र शमशेर जबराको राजीनामा माग गर्दै इजलास बहिस्कार गरेर ‘फायर खोलेका’ छन् । अर्कोतर्फ प्रधानन्यायाधीश जबराले राजीनामा नदिने घोषणा गर्दै बुधबार एक्लै इ...

अब संसदले न्यायपालिकालाई ‘रेस्क्यु’ गर्नुपर्छ access_timeकात्तिक १०, २०७८

लोकतन्त्र शक्ति पृथकीकरणको मूल आधारमा विकास गरिनुपर्छ, चल्नुपर्छ र सञ्चालन हुनुपर्छ । अहिले शक्ति पृथकीकरणको सिद्धान्त र राज्यका विभिन्न अंगबीचको भूमिका र ड्युटी राम्ररी सञ्चालन नभएको अवस्थाले जुन खैलाबैला सिर्जना भएको छ, मुलुकमा यो चिन्ताजनक अवस्थालाई हामीले कसरी लिने ? ...

अदालतमा यतिधेरै मान्छे कहाँबाट आए ? access_timeकात्तिक १०, २०७८

दुई दिन म पनि सर्वोच्च अदालतमा गएर पालो आउँदैछ भनेर कुरेर बसेँ । आइतबारको दिन सर्वोच्च अदालतमा पेसीको लिस्ट प्रकाशित हुँदा त्यो नोटिस बोर्ड हेर्न मान्छेको भीड लागेको थियो । म साढे १० मा अदालत पुगेकी थिएँ । यतिधेरै मान्छे कहाँ–कहाँबाट आएका थिए । सायद ७७ जिल्ल...

अदालतमा भ्रष्टाचार : डाँकामा पनि नैतिकता त हुन्छ नि ! access_timeकात्तिक १०, २०७८

मात्रिकाप्रसाद कोइराला र वीपी कोइरालाबीच द्वन्द्व भएको थियो । मात्रिका बाबु प्रधानमन्त्री हुनुहुन्थ्यो । प्रधानमन्त्री र पार्टीको अध्यक्ष एकै व्यक्ति हुनुहुँदैन भनेर वीपीले कुरा उठाउनुभयो । मात्रिका पनि के कम, पार्टी नै फुटाएर प्रधानमन्त्री पनि हुने, अध्यक्ष पनि हुने सबै गर्नुभय...

त्यो घटना न्यायालयमाथिको ‘कु’ थियो, हामी चुक्यौँ access_timeकात्तिक ९, २०७८

न्यायालयको सन्दर्भमा भन्नुपर्दा म तीन–चारवटा विषयमा चुनौती देख्छु । एउटा त समग्र नेपालको लोकतन्त्रमाथिकै चुनौती देखिएको छ, जसलाई विभिन्न ढंगले व्याख्या विश्लेषण गर्न सकिन्छ । संविधानमा हामीले अभिव्यक्ति स्वतन्त्रताको प्रावधानलाई ग्यारेन्टी गरेका छौं मौलिक अधिकारका रुपम...

Page 1 of 61