केन्द्रीय संस्करण

विज्ञान/प्रविधि

समुदाय प्रतिरोध : कोरोनाभाइरसविरुद्धको लडाइँमा गर्ला त काम ? access_timeजेठ २, २०७७

कोरोनाभाइरसको खोप पत्ता लागिसकेको छैन, औषधि बनिसकेको छैन । यो अवस्थामा यो विरुद्ध लड्ने सबैभन्दा बलियो अस्त्र भनेकै मानिसको शरीरको रोग प्रतिरोधी क्षमता हो । कुनै पनि किटाणु भाइरसले मानिसको शरीरमा आक्रमण गरेपछि उसको रोग प्रतिरोधी क्षमताले त्यसका विरुद्ध लडेर त्यसलाई न...

नेपाल इन्जिनियरिङ कलेजले बनाएको ‘डेलिभरी रोबोट’ टेकु अस्पताललाई हस्तान्तरण access_timeजेठ २, २०७७

काठमाडौँ । नेपाल इन्जिनियरिङ कलेज (नेक) दुवाकोट चाँंगुनारायण भक्तपुरका प्राध्यपाक तथा विद्यार्थीको टोलीले बनाएको ‘डेलिभरी रोबोट’ शुक्रबार एक कार्यक्रमबीच शुक्रराज ट्रपिकल तथा सरुवा रोग अस्पतल टेकु काठमाडौँलाई हस्तान्तरण गरिएको छ । अस्पतालहरुमा नर्स...

नासा स्पेस एप्स कोभिड–१९ च्यालेन्ज २०२० हुने access_timeबैशाख २९, २०७७

विश्वव्यापी रुपमा कोभिड– १९ ले पारेको प्रभाव र त्यसको समाधानको खोजीको प्रयास स्वरुप नेपालमा नासा स्पेस एप्स कोभिड–१९ च्यालेन्जकाे आयाेजना हुने भएको छ ।  नेपाल एस्ट्रोनोमिकल सोसाइटी (नासो) को तत्वाधान आगामी  १७ र १८ गते नेपालमा सो च्यालेन्ज सञ्...

पिट्यूटरी ग्लाण्ड : मानिसलाई पुड्को र अग्लो बनाउने काम यसैले गर्छ ! access_timeबैशाख २७, २०७७

मानव शरीर विकासको लागि आवश्यक हर्मोनहरुको उत्पादन पिट्यूटरी ग्लाण्डको एन्टोरिया लोब (Anterior lobe of pituitary gland) मा हुन्छ । यस हर्मोनले एमिनो एसिडको ग्रहण एवं बोसोको प्रणालीलाई नियन्त्रण गर्दछ । त्यसै गरी, यस हर्मोनले कलेजोमा उत्पादन हुने सोमाटोमेडिन (Somatomedin...

चराले गन्ध थाहा पाउँछ कि पाउँदैन ? access_timeबैशाख २७, २०७७

  लामो समयदेखि के विश्वास गरिँदै आइएको थियो भने, चराले गन्ध थाहा पाउँदैन, त्यसले देखेको भरमा मात्र आफ्नो शिकार पत्ता लगाउँछ । तर पछिल्लो चरणमा वैज्ञानिकहरुले पत्ता लगाएका छन्, चराले गन्ध थाहा पाउँदैन भन्ने कुरा पूर्ण सत्य होइन । पहिले पहिले विश्वास गरिँदै आएज...

मान्छेले मात्रै हैन, अन्य प्राणीहरुले पनि पालना गर्छन् सामाजिक दुरी ! access_timeबैशाख २६, २०७७

कोरोनाभाइरसको महामारी चर्केपछि संसारभरि नै प्रयोगमा ल्याएका उपायहरुमध्येका एक हुन्– सामाजिक दुरी । सम्भवतः आजको विश्वमा यो शब्दसँग परिचित नहुने मानिस यस संसारमा नै थोरै मात्रै होलान् । तर मानिसमा मात्रै हैन, अन्य प्राणी जगत्मा पनि सामाजिक दुरीको अभ्यास हुने गर्छ...

मलेरिया रोगको रोकथाममा नयाँ आशा : सूक्ष्मजीवले रोग ‘पूर्ण रुपमा रोकिने’ access_timeबैशाख २५, २०७७

वैज्ञानिकहरुले एउटा त्यस्तो सूक्ष्मजीव फेला पारेका छन्, जसले औलो रोग (मलेरिया) को संक्रमणबाट लामखुट्टेलाई भने पूर्ण रुपमा जोगाउने गरेको छ । केन्या र बेलायतका टोलीले यो खोजमा मलेरिया रोगको नियन्त्रणमा ठूलो सम्भावना विद्यमान रहेको बताएका छन् । औलो रोगबाट संक्रमित ...

मचिस पहिले आविष्कार भएको थियो कि लाइटर ? access_timeबैशाख २१, २०७७

  कसैले तपाईंलाई मचिस पहिले आविष्कार भएको थियो कि लाइटर भनेर सोध्यो भने तपाईं के जवाफ दिनुहुन्छ ? झट्टै सोच्दा हाम्रो जवाफ मचिस भनेर हुन सक्छ । तर साँचो कुरा के हो भने, मचिसभन्दा पहिले नै लाइटरको आविष्कार भएको थियो । जर्मनीका रसायनविज्ञ टी. डब्ल्यू. डोबर...

एष्ट्रोनोमिकल सोसाइटीले गर्यो ७ सय ५८ क्षुद्रग्रहको प्रारम्भिक पहिचान access_timeबैशाख १८, २०७७

विज्ञान विषयका नेपाली विद्यार्थी तथा शिक्षकले हालसम्म ७५८ क्षुद्रग्रहको प्रारम्भिक पहिचान गरेका छन् ।  नेपाल एष्ट्रोनोमिकल सोसाइटीले सन् २०१६ देखि नेपालमा सञ्चालन गर्दै आएको राष्ट्रिय क्षुद्रग्रह खोज अभियानमार्फत विज्ञानका नेपाली विद्यार्थी तथा शिक्षकले प्रारम्भिक रुपमा ७...

कोरोना महाव्याधि डढेलोझैँ झनै सल्कँदै : कहिले बन्ला औषधी र भ्याक्सिन ? access_timeबैशाख १६, २०७७

कोरोना कहरको भयावहता अझै सकिएको छैन । यो महामारी डढेलोझैँ झनै सल्कँदै गइरहेको छ । भयावह स्थितिको अन्त्यका लागि कोहीकोही ईश्वर अर्थात् भगवान, परमेश्वर, अल्लाह, गड आदि उपमाले चिनिने आफ्ना आस्थाका अलौकिक शक्तिहरुलाई गुहारिरहेका देखिन्छन् । तर, ईश्वर रहने भनी सर्वसाधारणले...

वैशाख १७ गते पृथ्वीनजिक आउने क्षुद्रग्रहले पृथ्वीलाई खतरा छ ? access_timeबैशाख १६, २०७७

  नेपाल एस्ट्रोनोमिकल सोसाइटीले एक विज्ञप्ति जारी गरी सामाजिक संजालमा भईरहेका चर्चा, केहि राष्ट्रिय, क्षेत्रीय तथा अन्तर्राष्ट्रियस्तरका अनलाइन पोर्टलमा आएका क्षुद्रग्रह १९९८ ओ‍.आर.२ सम्बन्धी समाचारहरुले नेपाली जनमानसमा पर्ने गरेको छाप प्रति ध्यानाकर्षण भएको जानका...

ज्यानमारा कोरोना : पटक पटक रुप बदल्ने बहुरुपी ! access_timeबैशाख १४, २०७७

यतिखेर संसारकै सबैभन्दा ठूलो ज्यानमाराको रुपमा देखापरेको नोबेल कोरोनाभाइरस विश्व वैज्ञानिक जगत्का लागि सबैभन्दा ठूलो टाउको दुखाइ बनेको छ । सारा संसारलाई आतंकित बनाउँदै आफ्नो महाव्याधिको चपेटामा यसले लपेटेको चार महिना भइसकेको छ तर पनि यसबारेमा सम्पूर्ण रुपमा वैज्ञ...

फेसबुकले सुरु गर्‍यो भिडियो कल सम्बन्धी नयाँ सेवा access_timeबैशाख १३, २०७७

एजेन्सी । विश्वभरी नै सर्वाधिक लोकप्रिय सामाजिक सञ्जाल फेसबुकले भिडियो कल सम्बन्धी नयाँ सेवा शुरु गर्न लागेको छ । अहिले भइरहेको भिडियो कल सम्बन्धी सेवाभन्दा केही थप र फरक विषेशतासहितको सेवा फेसबुकले शुरु गर्न लागेको हो ।  ‘म्यासेन्जर रुम’ नाम दिइ...

६८ वर्षअघिको त्यो महामारी जसले आईसीयु जन्मायो access_timeबैशाख १३, २०७७

क्रिस्टिना जे ओरगन्ज अहिले जब कुनै स्वास्थ आपतकाल हुन्छ, तब गम्भीर बिरामीहरुको जीवन एउटा मेसिनले बचाउँछ । आज संसारभरका अस्पतालमा यसको प्रयोग हुन्छ र कोरोना भाइरसबाट फैलिएको कोभीड–१९ को महामारीमा उपचारका लागि यसको भूमिका महत्त्वपूर्ण छ । कुनै जमानमा यस्तै एक...

फ्युजमेसिन्सद्वारा एआइयुक्त  शैक्षिक प्ल्याटफर्म फ्युज क्लासरुम सुरु access_timeबैशाख १२, २०७७

फ्युजमेसिन्स् इंक (Fusemachines Inc.) ले फ्युज क्लासरुम (https://fuseclassroom.com) थालनी गरेको छ । यो एआइप्ल्याटफर्मले शैक्षिक संस्थाहरूमा रुपान्तरण ल्याउने कम्पनीले जनाएको छ । फ्युज क्लासरुम विद्यार्थीलाई ध्यानमा राखेर र अत्याधुनिक आर्टिफिसियल इन्टेलिजेनससँग मिलाएर तय...

कोेभिड–१९ सँग लड्न नेपाली विद्यार्थीले बनाएको रोबोटको कथा access_timeबैशाख १२, २०७७

कोभीड–१९ ले विश्वमै सन्नाटा छाएको र मानिसलाई सामाजिक दुरी कायम राख्न बाध्य गराएको यो घडीमा हामीले बनाएको रोबोटबाट सानै संख्यामा भएपनि स्वास्थकर्मीहरु लाभान्वित हुने अपेक्षा गरेका छौँ । भविष्यमा, नेपालमा रोबोटको प्रयोग बढाउन यो महत्वपूर्ण साबित हुनेछ भन्ने आशा छ...

आफ्नै मात्रै पेवा ठान्ने खुनी मानवतालाई के को हक छ हौ पृथ्वी दिवस मनाउने ! access_timeबैशाख ११, २०७७

लगभग एक लाख वर्ष अगाडि अफ्रिकामा आफ्नो शैशवकालको कोक्रो छाडेर बाहिर बामे सर्दा मानवता कति अबोध देखिँदो हो ! हिँड्दै र दुनियाँमा फैलदै जाँदा बाटोमा उसले औजार बनायो ! आधाभूत आवश्यकता अनेक चिजबिज पोल्टामा हाल्यो - पोषिलो चामल, दाल, फलफुल, तरकारी , अन्नपात, माछा,...

मान्छे कसरी बढ्छ ? मान्छे बढ्न किन रोकिन्छ ? access_timeबैशाख १०, २०७७

  जन्मँदा सानो बच्चा बढ्दै जाँदा लक्का जवान बन्छ ।  ठूलो मान्छे बन्छ । बढाइको यो क्रम नरोकिइकन बढ्दै जाने हो भने, ४०–५० वर्षको उमेरमा पुग्दा १०–१२ फिटको हुने हुन्छ ! तर त्यसो हुँदैन । करीब २०–२२ वर्षको उमेर आइपुगेपछि मान्छेको बढ्ने क्रम र...

कोभिड–१९ विरुद्ध एन्टीबडी जाँच्ने नयाँ तरिकाको विकास : संक्रमित पत्ता लगाउन सजिलो पर्ने access_timeबैशाख ८, २०७७

नोबेल कोरोनाभाइरस अर्थात् सार्स–कोभ–२ लाई पहिचान गर्नका लागि अनुसन्धानकर्ताहरुले एउटा नयाँ एन्टिबडी परीक्षण विधिको विकास गरेका छन् । यो नयाँ परीक्षण विधिले कोभिड–१९ महाव्याधिको महामारीको वास्तविक संक्रमणलाई उद्घाटित गर्न सहयोग पुग्ने आशा गरिएको छ । ...

कोरोना महामारीमा एकअर्काप्रति समर्थन जनाउन फेसबुकले ‘केयर रियाक्सन’ ल्याउँदै access_timeबैशाख ७, २०७७

फेसबुकले केयर रियाक्सन थपेर आफ्नो लाइक रियाक्सनलाई विस्तार गर्दैछ । महामारीको एकआपसमा समर्थन देखाउनका लागि मानिसहरुलाई सहयोग गर्न यस्तो रियाक्सन वृद्धि गरिने फेसबुकले जनाएको छ ।  मानिसको अनुहारले हृदयलाई अंकमाल गरिरहेको यस रियाक्सनले मानिसलाई आफना आफन्त, स...

कोरोनाको मात्रै होइन, यी रोगको पनि औषधि छैन access_timeबैशाख ६, २०७७

अहिले कोरोना भाइरसको महामारी छ । यसको भ्याक्सिन पत्ता लगाउन वैज्ञानिकहरु जुटेका छन् । तर, यो रोग कसरी सुरु भयो भन्ने विषय नै पत्ता नलागेको अवस्थामा भ्याक्सिन निर्माण चुनौतीपूर्ण नै छ । आज हामी अन्य रोगका विषयमा चर्चा गर्दैछौं, जसको औषधि अझै पत्ता लागेको छैन ।  ...

ग्रहिका पृथ्वीमा आइपुग्ने सम्भावना शून्य: चिनियाँ खगोलविद् access_timeबैशाख ५, २०७७

एजेन्सी । एक चिनियाँ खगोलशास्त्रीले पृथ्वीको दिशामा रहेको एउटा ग्रहिका (एस्टोरोइड) पृथ्वीमा ठोक्निसक्ने भनी आएका सूचनाहरू सही नभएको बताएका छन् । पर्पल माउन्टेन अब्जर्भेटरी नामक चिनियाँ वैज्ञानिक खोज केन्द्रका खगोलविद् झाओ हाईपिनले शुक्रबार सो कुरा बताएका हुन् । अमेरिकी...

डाटा ह्यकिङ्ग, साइबर सुरक्षा र यसबाट बच्ने उपाय access_timeबैशाख ५, २०७७

डाटा ह्यकिङ्गबाट विश्वमा प्रत्येक वर्ष खरबौँ डलरको नोक्सानी हुन्छ । साइबर आक्रमणबाट कम्पुटर प्रणालीको उपयोगमा बाधा उत्पन्न गर्नेदेखि आर्थिक/सामाजिक संवेदनशील डाटा चोरीसम्म हुने गरेको छ । नेपालकै सन्दर्भ हेर्दा पछिल्लो केहि महिना यता विभिन्न घटनाहरु सार्वजनिक भइरहदा&nbs...

वीणा उल्कावर्षा सक्रिय access_timeबैशाख ४, २०७७

  नेपाल एस्ट्रोनोमिकल सोसाइटीले यो वर्षको पहिलो उल्कावर्षा ‘वीणा उल्कबर्षा’ आज रातिबाट सक्रिय हुँदै गरेको जानकारी दिएको छ । सोसाइटीले दिएको जानकारी अनुसार  यो उल्कावर्षा वैशाख १८ गतेसम्म सक्रिय रहनेछ। सो उल्कावर्षाका सम्बन्धमा सोसाइटीले...

कति तापक्रमसम्म बाँच्छ कोरोना ? वैज्ञानिकले पत्ता लगाए अर्को रोचक तथ्य access_timeबैशाख ४, २०७७

काठमाडौं । केही समय अघिसम्म मानिन्थ्यो कि जसरी तापक्रम बढ्दै जान्छ, कोरोनाभाइरस (कोभिड–१९) को प्रकोप अन्त्य भएर जान्छ । चीनको हुवेई प्रान्त (उहान शहर) मा सुरु भएको उक्त प्रकोपको केही समय त त्यही आशामै बितेको थियो । धेरै तापक्रम हुने देशहरुले त सुरुमा देशहरुले...

Page 2 of 14