केन्द्रीय संस्करण

आर‍. मानन्धर

बुद्धको जीवनमा दरबार र बुद्धत्वको बीचको कठोर साधनाले भरिएका खण्ड access_timeबैशाख २५, २०७७

  बुद्धधर्ममा रुचि राख्नेलाई गौतम बुद्धको जीवनी थोरबहुत थाहा हुन्छ । मुख्यतः उनी दरबारमा बसेका बेला र बुद्धत्व प्राप्तिपछिको जीवनचरित्रको ज्ञान हुन्छ । तर उनको गृहत्याग र बुद्धत्वको बीचको खण्डमा भएका विविध घटनाहरू थोरैले मात्र विस्तृतमा अध्ययन गरेका हुन्छन् । वास्...

कोरोना — महामारीबाट साम्प्रदायिक महाव्याधितिर ? access_timeबैशाख ७, २०७७

अहिले कोरोनाको नामले लोकप्रिय भएको कोभिड–१९ को प्रकोप नेपालमा दोश्रो चरण, तेश्रो चरणमा प्रवेश हुँदैछ भन्दै गर्दा यसले कतै यसलाई साम्प्रदायिक रुप प्रदान गर्ने कोशिश त भइरहेको छैन भन्ने छनक देखिन थालेको छ । तराईका कोही स्थानहरुमा केही भारतीय व्यक्तिहरुमा देखिएको ...

अनस्कुलिंग अर्थात अ–विद्यालय : एउटा फरक अभ्यास access_timeबैशाख ५, २०७७

अहिले केही हप्ता विद्यालय बन्द हुँदै अभिभावकहरू आत्तिन थालेका छन् । कारण हो, आफैंले जन्माएका बच्चाहरूसित दिन बिताउन पर्नु ! तर अचम्मको कुरा, केही वर्षअघि जब म भारतको मुम्बइ र पूना गएको थिएँ, त्यहाँ केही अभिभावक भेटें जसले आफ्ना बच्चाहरूलाई कहिल्यै विद्यालय पठाएनन् । के...

बन्दलाई कसरी बढीभन्दा बढी सदुपयोग गर्नसकिन्छ ? access_timeचैत ११, २०७६

अहिले हामी नेपाली पहिला कहिल्यै नसोचेको परिस्थितिमा छौं । राजनीतिक बन्द त हामीले धेरै देखेका थियौं, तर अहिले महामारीको कारण घरभित्रै बस्नुपर्ने अवस्थाको सिर्जना भएको छ । यस्तोमा मानिस निराश हुनसक्लान्, चिन्तित हुनसक्लान्, तनावमा हुनसक्लान् । मानिसलाई बिनाकाम एक्लै बस्ने...

सम्यक सङ्कल्प : अष्टाङ्ग मार्गअन्तर्गत बुद्धले दिएको सफलताको दोश्रो सूत्र access_timeफागुन २३, २०७६

  हामी बुद्धले प्रतिपादन गरेको अष्टाङ्ग मार्गमा छलफल गर्दैछौँ । अष्टाङ्ग मार्ग वा आठ अङ्गको मार्गको पहिलो अङ्ग सम्यक दृष्टि (राइट भिजन) हो भने दोस्रो अङ्ग हो— सम्यक सङ्कल्प । सम्यक दृष्टिका सम्बन्धमा त अघिल्लो लेखमा छलफल भइसकेको छ । त्यसमा हामीले कसरी सही दूरदृष्ट...

अष्टाङ्ग मार्ग : बुद्धले दिएको सफलताको सूत्र access_timeफागुन ३, २०७६

बुद्धले दिएको दुःखमुक्तिका आठ सूत्रमध्ये पहिलो सूत्र हो — सम्यक दृष्टि अर्थात ठीक हेराइ । दृष्टि भन्ने कुरा यति महत्त्वपूर्ण छ कि हाम्रा सोचाइ, विचार, कार्यहरू दृष्टिले नै निर्धारण गर्छ । भनिन्छ पनि, ‘जस्तो दृष्टि त्यस्तै सृष्टि ।’ हो पनि, किन भने— ...

अष्टांग मार्ग : बुद्धले दिएको सफलताको सूत्र access_timeमाघ २०, २०७६

धेरै मानिसहरू सफलताको लागि अनेकौं मोटिभेशनल साहित्य अनि लीडरशिप र व्यवस्थापनका पुस्तकहरू पढ्छन्, खासगरी पश्चिमी लेखकका । थोरैले मात्र ख्याल गरेका होलान् कि गौतम बुद्धले २६०० वर्षअघि दिएका उपदेश सांसारिक सफलताको लागि पनि उत्तिकै प्रभावकारी छन् । मानिसहरू अचम्ममा पर्न...

बुद्धको दर्शन : दुःख–सत्य र दुःख मुक्तिको बाटो access_timeपुस २१, २०७६

  ‘सत्य के हो ?’ मानवजाति सभ्यतामा प्रवेश गरेकै दिनदेखि चिन्तन थालिएको विषय हो यो । यसै प्रश्नमा घोत्लिँदै कति दार्शनिक जन्मिए, कति ऋषिमुनि भए । यही सत्यको खोजको परम्परामा २६०० वर्षअघि एउटा नाम जोडिन्छ — सिद्धार्थ गौतम । राजकुमार थिए उनी ...

मातृभाषाहरुको अधिकारका लागि लड्ने एउटा खस ब्राम्हण, जो बोल्ने मात्रै हैन, नेपाल भाषामा लेख्थे पनि ! access_timeमंसिर १४, २०७६

  के यस्तो हुनसक्छ कि एउटा यस्तो खस–ब्राम्हण होस् जो काठमाडौंको रैथाने नेवारले जस्तै नेपालभाषा बोल्ने होस् ? बोल्ने मात्र होइन, लेख्ने पनि होस् ? भाषालाई सम्मान गर्ने पनि होस् ? त्यति मात्र पनि होइन, मातृभाषाहरूको अधिकारको लागि लड्ने होस् ? अनि नेपाल सम्वत&zw...

जब 'फूलको आँखा'का सर्जकले गाए आगोका गीत access_timeकात्तिक १२, २०७६

‘फूलको आँखामा फूलै संसार’ भनी लेख्ने कविले जीवनमा फूल मात्रै देखेनन्, कैयौं काँडा पनि देखे । बिझाइहरू भोगे । दुखाइले रोए, रिसाए, कराए । ती रोदनका आँसु पनि गीत भएर बगे । रिस पनि कविता भएर उम्लिए । कविले कविताबाटै आफ्ना असहमति जनाए, विरोधका ज्वालाह...