शिखर मोहन

खेतसँगै हराउँदै असारे भाका access_timeअसार १५, २०७९

आज १५ असार, १९ औँ राष्ट्रिय धान दिवस । हरेक वर्ष यस दिन सरकारले धान दिवस मनाउँछ भने आम नागरिकले दही, चिउरा खाँदै हर्षोल्लासका साथ रोपाइँ गर्छन् । कृषि मन्त्रालयले पनि यस दिन उपत्यका नजिकैको कुनै खेतमा गएर रोपाइँ उत्सव मनाउँछ । त्यसमा कृषिमन्त्री सहितको सहभागिता रहन्छ...

‘भेटमा तपाईंका गीत गाएरै हामी कम्युनिस्ट भएका हौँ भन्छन् तर व्यवहारमा कसैले हेरेन’ access_timeअसार ११, २०७९

जनवादी गायकको परिचय छ रामेशको । नेपाली सङ्गीत क्षेत्रमा राल्फा समूह बनाएर उनले तरंग ल्याए । रामेशको खास नाम रामेश्वर श्रेष्ठ हो । उनका पिता माल अड्डाका हाकिम थिए । त्यसैले नेपालका अधिकांश जिल्ला घुम्न र जनताको अवस्था बुझ्ने अवसर पाएका थिए उनले ।  गीत संगीतमा रु...

झर्रोवादी आन्दोलनका एक खम्बा ताना शर्माको सम्झना access_timeअसार ११, २०७९

तारानाथ शर्मा आज हामीबीच छैनन् तर उनले नेपाली भाषा–साहित्यमा छोडेर गएको झर्रोवादको गहिरो छाप भने छँदैछ । शर्माले बनारस बस्दा होस् या नेपालमा सदैव नेपाली भाषाको उन्नयन र प्रवर्द्धनमा जीवनभर लागिरहे । घनघस्याको उकालो काट्दा, बेलायततिर बरालिँदा र पाताल प्रवेश हुँ...

‘जुन सेरले मन छुँदै छुँदैन, लेखेर त्यस्तो गजल हुँदैन’ access_timeअसार ४, २०७९

डा. घनश्याम न्यौपाने ‘परिश्रमी’ गजल विधाका विशेष सुपरिचित व्यक्तित्व हुन् । ‘परिश्रमी’ विद्यार्थी जीवनदेखि नै साहित्य साधनामा लागेका हुन् । नेपालीमा स्नातकोत्तर, व्याकरणमा आचार्य र गजलमा विद्यावारिधि गरेका छन् उनले । अहिले त्रिभुवन विश्वविद्यालय...

‘नयाँ परिवेशमा पुगेपछि आफू को हुँ भन्ने कुराले पिरोल्छ’ access_timeजेठ २८, २०७९

नेपालमा मात्र होइन, अमेरिका पुगेर पनि नेपालीहरूलाई सङ्गठित गर्ने, नेपाली भाषा साहित्यको संरक्षण र संवर्द्धनमा निरन्तर लागिरहेका साहित्यकार हुन् कवि वसन्त श्रेष्ठ । तेह्रथुममा जन्मी हुर्की साहित्य साधनमा लागेका उनी अन्तर्राष्ट्रिय नेपाली साहित्य समाजको अध्यक्षसमेत रहेर जिम्मेवा...

पुस्तक चर्चा : लोकप्रतिभा चिनाउने कृति access_timeजेठ २८, २०७९

‘देउबहादुर दुरा ठाडो भाकाका लोकनायक’ कृति यमबहादुर दुराले तयार पारेका छन् । उनले इतिहासबाट लोप हुन लागेका लोकसाहित्य सर्जकका बारेमा खोज अनुसन्धान गरी तयार पारेको यो कृतिले देउबहादुर दुराको मात्र होइन, गण्डकी क्षेत्रमा प्रसिद्ध ठाडी भाकाको बारेमा पनि ...

शंकरले किन बनाए वानीरा फाउन्डेसन ? access_timeजेठ २१, २०७९

नेपाली साहित्यमा डा. वानीरा गिरी सुपरिचित नाम हो । बाल्यकालदेखि नै साहित्यतर्पm आकर्षित भएकी उनी दार्जिलिङबाट प्रकाशित ‘दियो’ साहित्यिक पत्रिका ‘मेरो साथी भन्छ’ शीर्षकको कविता विसं २०२० मा प्रकाशन गरेर सार्वजनिक साहित्यमा प्रवेश गरिन् । यसपछि न...

मातृभूमि प्रेमले भरिएको कृति ‘शाश्वत’ access_timeजेठ १४, २०७९

हरेक व्यक्तिका भोगाइका आआफ्नै अनुभूति हुन्छन् । ती अनुभूतिलाई शब्दपुष्पमा गुथेर साहित्य सिर्जना गर्ने व्यक्ति सीमित हुन्छन् । अझ आफ्ना हरेक अनुभूतिलाई विम्वात्मक रूपमा पाठकसमक्ष पस्कनु त्यति सहज छैन । कमै व्यक्तिले मात्र अनुभूतिको कलात्मक–विम्बात्मक अभिव्यक्ति दिन सक्छन् । ती...

ऊर्जावान कृष्ण सेन इच्छुक :  किन गुमनाम ? access_timeजेठ १३, २०७९

निम्न वर्गीय नेपाली जनताको दमित आवाजलाई पत्रकारिता र साहित्यका माध्यमबाट शङ्खघोष गर्ने व्यक्तित्व हुन्  कृष्ण सेन ‘इच्छुक’ । उनले साहित्यका माध्यमबाट वर्गीय विभेदविरुद्ध सशक्त आवाज उठाएका छन् । ‘इच्छुक’ नेपाली जनयुद्धका समयमा नेकपा माओवादीको मु...

‘हतारमा लेखिएको सिर्जनाले साहित्यको जग बलियो बनाउँदैन’ access_timeजेठ ७, २०७९

थोरै तर अत्यन्त गम्भीर भावका कविता लेख्ने कवि हुन् विश्वविमोहन श्रेष्ठ । उनले विसं ०२६ मा तेह्रथुम जिल्ला विकास समितिले प्रकाशन गरेको तीनजुरे साहित्यिक पत्रिकामा पहिलो कविता प्रकाशन गरी नेपाली साहित्य लेखनमा सार्वजनिक भएका हुन् ।  २०१३ वैशाख १६ गते तेह्रथुमको म्य...

कसरी बन्यो सर्वाधिक भाषामा प्रकाशन हुने एकमात्र पत्रिका गोरखापत्र ? access_timeबैशाख २४, २०७९

शिखर मोहन ३८ भाषामा समाचार पस्किने गोरखापत्र सम्भवतः विश्वकै एकमात्र पत्रिका हो । गोरखापत्र आज शनिबारबाट १२२औँ वर्षमा प्रवेश गरेको छ । नेपालमा पत्रकारिताको जग विसं १९५८ वैशाख २४ गते गोरखापत्रको प्रकाशनपछि सुरु भएको देखिन्छ । सुधारवादी भनेर चिनिएका श्री ३ देवशमशेर...

मातृभाषा किन परेन दलहरूको चुनावी एजेन्डामा ? access_timeबैशाख २२, २०७९

संविधानले नेपाल बहुजाति, बहुभाषिक राष्ट्र हो भनेको छ । धारा ६ मा सबै मातृभाषा नेपालका राष्ट्र भाषा हुन् भनेको छ । तर स्थानीय चुनावमा प्रमुख राजनीतिक दलका चुनावी एजेन्डामा भाषा संरक्षणको विषयले कम प्राथमिकता पाएको छ ।  भाषा अभियन्ता दीपक तुलाधर भन्छन्, &lsqu...

‘एक पटक सौतेनी आमा बन्न मन छ’ access_timeबैशाख १७, २०७९

आज मातातीर्थ औँसी, आआफ्ना आमाको सम्झना गर्ने र मुख हेर्ने दिन । आमा शब्द आफैँमा सम्मानित छ । किनकि यो संसार आमाकै सिर्जना हो, आमाबिना सृष्टि नै सम्भव छैन । आमाका दृष्टिमा हरेक सन्तान समान छन् । आमाबाटै पालित, पोषित र संरक्षित छन् । यही सन्दर्भ पारेर ‘आमा’ च...

बौद्धिक सम्पत्तिका विषयमा अदालत पनि छैन जानकार access_timeबैशाख १२, २०७९

प्रत्येक वर्ष अप्रिल २६ का दिन विश्व बौद्धिक सम्पत्ति अधिकार दिवसको रुपमा मनाइन्छ । कुनै व्यक्ति वा संस्थाका ज्ञान, सीप, श्रम जस्ता मानिसको बौद्धिकता प्रयोग गरी तयार पारिएका मौलिक सिर्जनालाई बौद्धिक सम्पत्ति भनिन्छ । यस्ता बौद्धिक सम्पत्तिमा साहित्यिक कृति, सङ्गीत, वास्तुकला, चित्र...

जसले पाश्चात्य साहित्यको सिद्धान्त सामग्रीलाई नेपाली पाठकमाझ ल्याए access_timeबैशाख ७, २०७९

साहित्यकार पोषण पाण्डेको नाम आधुनिक नेपाली साहित्यको इतिहासमा मनोवैज्ञानिक कथाकार एवं प्रतीकवादी कविको परिचयमा स्थापित छ । उनको ‘भिनाजुको स्विटर’, ‘कृष्णदासको भित्तेघडी’, ‘राघेश्यामको साइकल’, लगायत कैयौँ कथा सदाबहार चर्चित...

आदर्श समाजको खोजी ‘मालामा नउनिएका फूलहरू’ access_timeचैत १९, २०७८

मालामा नउनिएका फूलहरू आत्मपरक निबन्धको सङ्ग्रह हो । डा. खगराज बरालद्वारा लिखित यस कृतिमा लेखकले समाजमा देखेभोगेका विषयवस्तुलाई कलात्मक ढङ्गले आफ्ना विचार प्रस्तुत गरेका छन् । २० वटा निबन्धमा लेखकले बाल्यकाल, स्कुले जीवन, जागिरे जीवनमा भेट भएका पात्र र तिनका प्रवृत्तिलाई...

पुस्तक चर्चा : गहन लघुकथाको सँगालो ‘छोइछिटो’ access_timeचैत १९, २०७८

दीपक मङ्ग्राती खोटाङमा जन्मी, हुर्की धरानमा शिक्षादीक्षा प्राप्त गरे । पढाइका क्रममा धरान इन्जिनियरिङ क्याम्पसमा निबन्ध लेखन प्रतियोगितामा उनी पुरस्कृत भएका थिए । ‘आमाको चिठी परदेशी छोरालाई’ शीर्षकमा लेखेको उनको निबन्ध पुरस्कृत भएपछि उनमा साहित्यप्रति रुचि बढ्द...

‘थिएटरमाथि भारतको झन्डा राख्नुपर्ने शर्तपछि सहयोग अस्वीकार गर्‍यौँ’ access_timeचैत १९, २०७८

२०३३ सालमा ‘तुवाँलोले ढाकेको बस्ती’ नाटक लेखेर रंगमञ्चमा होमिएका हुन् अशेष मल्ल । धनकुटामा प्रदर्शन भएर अधिक चर्चा कमाएपछि नेपाल प्रज्ञा प्रतिष्ठान काठमाडौंमा पनि प्रदर्शन गरियो । उनले विसं २०३८ सालमै सर्वनाम नाट्य संस्थाको स्थापना गरी संस्थागत रूपमा नाटक प्र...

स्वतन्त्रताको उडान भर्ने ‘मनबहादुर’ access_timeचैत १२, २०७८

मदन घिमिरे चर्चित चलचित्र निर्देशक हुन् । आमाको माया, घर संसार, कस्तो साइनो, माया नमार, फैसला, स्वाभिमान, म छु नि तिम्रो, मिस्टर डन, भागी भागी नजाऊ जस्ता धेरै चलचित्रको उनले निर्देशन गरेका छन् । उनै घिमिरेले लेखेको पहिलो उपन्यास हो, ‘मनबहादुर ।’  ...

‘सत्यमोहनः केवल बायोग्राफी मात्र नभएर सिङ्गो राष्ट्रको एउटा भोगाइ हो’ access_timeचैत १२, २०७८

संस्कृतिविद् सत्यमोहन जोशीको बायोग्राफी ‘सत्यमोहन’ भर्खरै प्रकाशनमा आएको छ । जोशीको यो पुस्तक आत्मवृत्तान्त मात्र नभएर उनले भोगेको नेपालको इतिहास पनि हो । रोजीरोटीका लागि जुनसुकै पदमा बसे पनि आफ्नो जीवनका अधिकांश समय अध्ययन अनुसन्धानमा खर्चिएका उनी जिउँदो ...

यस्तो छ नेपाली कविताको वर्तमान अवस्था access_timeचैत ७, २०७८

नेपाल एकीकरणसँग सुवानन्द दासले सुरु गरेको नेपाली कविता विधा अहिले गणतान्त्रिक युगमा प्रवेश गरिसकेको छ । छापाखानाको प्रारम्भ नभई सुरु भएको नेपाली कविता अहिले त्यो युग पार गर्दै इमेल इन्टरनेटका माध्यमबाट अत्याधुनिक युगमा प्रवेश गरेको छ । हरेक व्यक्तिको सिर्जना एक क्लिक ...

‘शंकर लामिछानेको घरमा मगमगाउँदो रक्सी पिउन साहित्यकारहरूको भीड लाग्थ्यो’ access_timeचैत ५, २०७८

मदन पुरस्कार प्राप्त ‘एब्स्ट्र्याक्ट चिन्तनः प्याज’ निबन्ध सङ्ग्रह नेपाली साहित्यको मानक निबन्ध कृति हो, जसका स्रष्टा हुन् शङ्कर लामिछाने । ‘गोधूलि संसार’, ‘बिम्ब प्रतिबिम्ब’, ‘गौँथलीको गुँड’ लगायत कृति पनि उनका प्रकाशित छन् । न...

हराउँदै छ मधेसमा होलीको रौनकता access_timeचैत ४, २०७८

हरेक वर्षझैँ यो वर्षको होली काठमाडौं लगायत पहाडमा बिहीवार मनाइसके भने तराई, मधेसमा आज शुक्रबार मनाइँदैछ । यो पर्व पहाड र तराईमा फरक फरक दिनमा केही फरक तरिकाले मनाइए पनि यसको उद्देश्य र यसबारेको मिथक एउटै छ । त्यो हो हिरण्य कश्यपुले आफ्नो छोरा ईश्वरभक्त भएपछि मार्न ...

कसरी कालजयी भयो मनबहादुर मुखियाको नाटक ‘अनि देउराली रुन्छ’ ? access_timeचैत २, २०७८

नाटकमा रुचि राख्ने अलि पहिलेको पुस्तालाई ‘अनि देउराली रुन्छ’ नाटक र यसका सर्जक मनबहादुर मुखियाबारे थाहा छ । तर अहिलेका पुस्ता उनीबारे अनभिज्ञ छ । दोलखाको दुर्गम गाउँ बाबरेमा विसं. २००४ चैत २ गते जन्मिएका मनबहादुर मुखियालाई केटाकेटी छँदै बाबुआमाले द...

‘लेखन र व्यवहारमा समानता थियो पारिजातमा’ access_timeफागुन ३०, २०७८

पारिजात अर्थात् विष्णुकुमारी वाइबा नेपाली साहित्यकी सशक्त प्रगतिवादी नारी हस्ताक्षर हुन् । उनको जन्म दार्जिलिङको लिङ्गिया चिया बगानमा विसं १९९० फागुन ३० गते भएको थियो । स्नातक सम्मको औपचारिक अध्ययन गरेकी उनले २०१३ सालमा ‘धरती’ पत्रिकामा त्यो को हो ? शीर्षकको...

Page 1 of 2