विचार/दृष्टिकोण

राष्ट्रवादको आवरणमा गम्भीर राष्ट्रघातको खतरा access_timeसाउन २५, २०७४

एमाले र माओवादी पार्टीको संयुक्त सरकार रहेका बेला केपी ओलीले प्रधानमन्त्रीका हैसियतबाट भारतीय नाकाबन्दीका विरुद्ध लिएको अडानले एमालेलाई निकै फाइदा भएको छ । एमाले पार्टी राष्ट्रवादी पार्टी हो भन्ने सन्देश नाकाबन्दीविरुद्धको ओलीको अडानले गरेको छ । त्यही सन्देशको प्रतिफल...

प्रत्यक्ष कार्यकारी प्रणाली कि संसदवादी गोलचक्कर ? access_timeसाउन २५, २०७४

विकेश श्रेष्ठ ‘कुशल’ प्रत्यक्ष कार्यकारी राष्ट्रपतिको एजेन्डा माओवादीको नयाँ होइन । पहिलो संविधान सभाको निर्वाचनमा ब्यानर नारा नै बनाएको थियो । सम्भतः प्रत्यक्ष कार्यकारी राष्ट्रपतिको नाराको पक्षमा जनमत माओवादीमय भएको अथ्र्याउन पनि सकिन्छ ।  त्यसो ...

मुख्य कार्यभारबाट विचलित जनप्रतिनिधि access_timeसाउन २५, २०७४

    जनआन्दोलनपछि सङ्घीय गणतन्त्रको स्थापना भयो । यसले संविधान सभा र त्यसले परिकल्पना गरेको स्थानीय तहको अवधारणा अनुरुप देशको २ नंं. प्रदेशबाहेक स्थानीय तहको निर्वाचन सम्पन्न भएको छ । यो दौरानमा अधिकांश क्षेत्रमा  स्थानीय तहको निर्वाचनबाट स्थानीय जन...

साझा–विवेकशीलको ‘नैतिकता’मा अल्झिएको समृद्धि access_timeसाउन २५, २०७४

जारी स्थानीय तह दोस्रो चरणको निर्वाचन सकिएलगत्तै बजारमा नयाँ शक्ति पार्टी र सङ्घीय समाजवादी फोरमबीच एकीकरणको खुब चर्चा पायो तर त्यो विगतमा जस्तै यसपटक पनि टुङ्गोमा पुग्न सकेन । नयाँ शक्ति र समाजवादी फोरमका एकीकरण वार्ता टुट्दै गर्दा अर्का दुई वैकल्पिक शक्ति साझा पार्टी र ...

कसरी हुन्छ त माओवादी पार्टीको रूपान्तरण ? access_timeसाउन २४, २०७४

शुरुमा जानौँ, सचिवालय वैठकका निर्णयहरू –नेकपा (माओवादी केन्द्र) केन्द्रीय सचिवालयको वैठक सम्पन्न भएको छ । खासगरी पार्टी विगठन कि सुदृढीकरण भन्ने बहस अहिले बजारमा तातेको छ । सचिवालय वैठक छलफल र त्यसको मूल स्प्रिटबारे यहाँ छलफल गरिने छ । –समाज सत...

साझा प्रकाशनको रडाको access_timeसाउन २२, २०७४

लीला लुइटेल साझा प्रकाशन अधिकांश नेपाली लेखकहरूको आस्थाको केन्द्र हो र यस आस्थामा आँच आउनु हुँदैन भन्ने दृष्टिकोण पनि अधिकांश साहित्यकारमा रहेको हुनुपर्छ । केही समययतादेखि साझा प्रकाशनबनरे चर्चापरिचर्चा व्यापक रूपमा हुनथालेको छ । यस क्रममा नेपाली साहित्यलाई माया...

अमेरिकी भूमिकाले जेलिएको कोरियाली सङ्कट access_timeसाउन २२, २०७४

‘मेरो विचारमा तिमीले अन्तिम साम्राज्यवादी लडाइँ भोगिरहेका छौँ । यसपछि जनताको आवज गुन्जिनेछ र धनतन्त्रका दिन समाप्त भएर जानेछन् ।’– हार्वड फास्ट लिखित अमेरिकनको पात्र अल्टगेट ।  उत्तरकोरियाविरुद्ध संयुक्त राज्य अमेरिकाको प्रत्यक्ष भिडन्त हुन सक्ने ...

बाटो बिरायौ बाबुराम ! access_timeसाउन १९, २०७४

असोज १५ गते । पोखराबाट घरमा पुग्दा साँझ पर्नै लागिसकेको थियो । आमा पिँढीमा बसेर तरकारी काट्दै रहेछिन् । मलाई देखिहालिन् । तर मेरो आगमनले उनमा कुनै खुशीयाली देखिएन । केही बोलिनन् । तरकारी लिएर भित्र छिरिन् । पकाउन थालिन् । अघिपछि देख्नेबित्तिकै खुुशी भइहाल्ने आमा आ...

नागरिकता, राष्ट्रवाद र नेपाली नारीवाद access_timeसाउन १५, २०७४

  राष्ट्रवाद शब्द १६ बुँदे सम्झौतावाला शक्तिहरूले पुनः नेपाली राजनीतिक वृत्तमा प्रयोग गर्न थालेका छन् । संविधानको औचित्य पुष्टि गर्न र यसलाई वैध बनाउन नेपालको स्थायी सत्ता अर्थात् काठमाडौँ केन्द्रित खस पहाडी राज्यसत्ताले बहुसङ्ख्यक सीमान्तकृत महिला, मधेसी, थारु, जनजाति...

झलनाथ खनालसित खुल्ला बहस access_timeसाउन १५, २०७४

नेकपा एमालेका वरिष्ठ नेता झलनाथ खनालले यही श्रवाण ७ गते बागलुङ जिल्लामा ३९औँ पुष्पलाल स्मृति दिवसका दिन व्यक्त गरेका विचारमाथिको यो बहस जबजले  स्थापित गरेको प्राज्ञिक स्वतन्त्रतामा आधारित छ । मन्थन गरेर मात्र नौनी निस्कन्छ । यो लेखक नेतालाई द्यौता मान्दैन, र...

प्रचण्ड कमरेड ! अन्धराष्ट्रवाद भनेको के हो ? access_timeसाउन १८, २०७४

तेस्रो चरणको चुनावी प्रचारमा हिंड्नु भएका माओवादी केन्द्रका अध्यक्ष प्रचण्डले अन्धराष्ट्रवादको जमेर विरोध गर्नुभएको छ । दश वर्षसम्म भारतीय विस्तारवादको विरुद्धमा हतियार उठाएर १६ हजार नेपालीको रगत बगाउन सफल हुनुभएका कमरेड प्रचण्डले छिमेकी देश भारतलाई खुशी तुल्याउन अन्धराष्ट्र...

को हुन् कम्युनिस्ट ? access_timeसाउन १७, २०७४

राहुल सांकृत्यायनले मानिसको इतिहासमा दर्शन जागेको बेला विज्ञान सुतेको हुन्छ र विज्ञान जागेको बेला दर्शन सुतेको हुन्छ भनेका छन् । त्यस्तै कम्युनिस्ट को हुन् भन्ने गम्भीर विषय हो । अहिले पनि स्पष्ट कुरा के हो भने समाजमा विभिन्न चरणहरू आउँछन् । जस्तै अहिले किताब पढ्ने, दर्शन, ...

निर्वाचन प्रणाली व्यक्ति केन्द्रित कि संस्था केन्द्रित पूर्ण समानुपातिक ? access_timeसाउन १६, २०७४

नेपालको संविधान २०७२ ले व्यवस्था गरे अनुसार व्यवस्थापकिय अंगहरुको निर्वाचनको सन्दर्भमा संघीय संसद र प्रदेससभाको निर्वाचन मिश्रित सदस्य समानुपातिक प्रतिनिधित्व प्रणाली अथवा Mixed Member Proportional Representative (MMPR) प्रणाली अवलम्वन गरिएको छ ।  जस अनुसार ...

नवऔपनिवेशिक रणनीतिकमा नेपाल access_timeसाउन १५, २०७४

     शक्तिराष्ट्रहरू बीचको भूमण्डलीकृत राजनीतिक, सामरिक, आर्थिक र सांस्कृतिक होडबाजी वर्तमान विश्वको मुख्य प्रवृत्ति हो । यो विभिन्न कालखण्डमा विविध प्रकृति, आयम, आयतन, प्रवृत्ति र स्वार्थहरूमा अभिव्यक्त हुँदै आएको छ । यस किसिमको प्रतिष्पर्धाले विश्वजगत कहिले ए...

सङ्घीयतामा शिक्षा सेवाको व्यवस्थापन प्रक्रिया access_timeसाउन १५, २०७४

मुलुकको सामाजिक, आर्थिक तथा राजनीतिक विकासको महत्वपूर्ण आधार तथा मेरुण्डको रूपमा शिक्षा प्रणाली रहेको हुन्छ । शिक्षा प्रणाली सक्षम, स्वायत्त तथा प्रभावकारी हुन सकेमा मानव संसाधन विकास, ज्ञान, सूचना, प्रविधिको विकासले तीव्रता लिन सक्छ । जसबाट ज्ञानमा आधारित अर्थतन्त्र, स्वरो...

वैकल्पिक राजनीतिक व्यवस्थाको खोजी access_timeसाउन १२, २०७४

  राजनीतिमा पछिल्लो समय मौजुदा राजनीतिक व्यवस्थालाई अर्थहीन किटान गरी वैकल्पिक राजनीतिक धारका नाममा गैरराजनीतिक पृष्ठभूमिका व्यक्तिहरूको जमात नयाँ दलसहित राजनीतिमा प्रवेश गर्नेको लर्को नेपालमा मात्र होइन संसारभर जारी छ । छिमेकी देश भारतमा सन् २०११ मा भ्रष्टाच...

भारतीय हस्तक्षेपको विरोध नै वाम एकताको आधार access_timeसाउन ११, २०७४

नेकपा माओवादी केन्द्रको स्थानीय तहको चुनाव समीक्षा बैठक सम्पन्न भएको छ । बैठकले चुनावमा पार्टीको पराजयलाई गम्भीर रूपमा लिएको विश्लेषण ग¥यो । पराजय निश्चय पनि अनपेक्षित रहेको छ । परन्तु यो मत परिणाम अपेक्षित पनि हो । यसो भनिरहँदा माओवादी केन्द्रका नेतृत्व तहका कमरे...

कठोर अग्निपरीक्षामा नेपाली न्यायालय access_timeसाउन १०, २०७४

संवैधानिक परिषद्ले सर्वोच्च अदालतको प्रधान न्यायाधीशमा वरिष्ठतम न्यायाधीश गोपालप्रसाद पराजुलीको नाम सिफारिस गरेसँगै सर्वोच्चले नयाँ नेतृत्व पाएको छ । नियुक्तसँगै  उनी २०७५ सालको वैशाख मध्यसम्म प्रधान न्यायाधीश रहनेछन् । उनको जन्ममितिमा परेको  विवादसँगै लामो ...

दण्डकारण्यका साथीहरू माझ access_timeसाउन १०, २०७४

विकल्पसँगको भलाकुसारीपछि गौतम र मलाई खाना खाने ठाउँँतिर पठाइयो । हामी दिनभरिको यात्राले असाध्यै थाकेका थियौँ । खाना खाइसकेपछि म डायरीमा यात्राबारे कोर्न लागेँ । गौतम अघि नै घुर्न थालिसकेछ ।  कास्मिरदेखि कन्याकुमारी, कुहिमादेखि कच्छसम्म फैलिएको विशाल भारत...

किसान को हुन् ? access_timeसाउन ९, २०७४

मैले मेरो पेसाको थालनी सन् १९८० को दशकमा गरेको हो । तपार्इंहरूलाई त्यसबेलाको अनुभव सुनाऊँ, त्यतिबेला हरेक राम्रा भनिएका पत्रिकाहरूमा मजदुर र कृषि संवाददाता हुन्थे । तर हिजो–आज समय फेरिएको छ । आज पत्रिकाहरूमा कृषि संवाददाता नै हुँदैनन् । यदि झुक्किएर भै पनि...