केन्द्रीय संस्करण

विचार/दृष्टिकोण

नागरिकसम्म नपुगेको ‘संविधान दिवस’ access_timeअसोज ४, २०७५

संविधान दिवसको पूर्वसन्ध्यामा नेपाल टेलिकममार्फत सरकारको सन्देश आयो– ‘संविधान दिवस २०७५ अवसरमा सैनिक मञ्च टुँडिखेलमा मूल समारोह समितिको कार्यक्रममा उपस्थितिका लागि अनुरोध छ ।’ अनि सरकारले उसैगरी ‘असोज ३’ गते काठमाडौंको सैनिकमञ्चमा ठ...

करको चरित्र access_timeअसोज ४, २०७५

राज्यको मेरुदण्ड भनेको अर्थराजनीति नै हो । राज्य अङ्ग हो भने त्यसमा प्राण वा जीवन गति पैदा गर्ने माध्यम भनेको अर्थतन्त्र हो । यसले राज्यरूपी सुन्दर शरीरमा रक्तसञ्चार गराउँदै जीवन्तता प्रदान गर्छ । यही  आर्थिक क्रियाकलाप अन्तर्गत राज्यले उद्योग, कलकारखाना, व्यापार वा व्यवसाय...

'गणतन्त्रले जसरी प्रतिकृयावादीहरूलाई राष्ट्रवादीको नाममा अगाडि ल्याइरहेको छ, त्यो निकै खतरा हो access_timeअसोज ३, २०७५

संविधान दिवस किन मनाइन्छ भन्नुभन्दा पहिले संविधान किन लेखिन्छ भन्नेतिर जानुपर्छ । संविधान लेखिने तीनवटा कारण हुन्छन् । पहिलो, यदि यथास्थिति हो भने त्यसलाई कायम राख्नका लागि पनि संविधान लेखिन्छ । दोस्रो, यदि परिवर्तन चाहे त्यो अग्रामी होस् वा पश्चगामी । त्यो हुन लागेको हो...

पहाडी राष्ट्रियतासँगै एकल जातीय मधेसी अधिनायकवादको खतरामा मधेस access_timeअसोज २, २०७५

लामो समयदेखि मधेसमा पहाडी उग्र राष्ट्रवादको द्वन्द्व छ । मधेस केन्द्रित दललाई यो विषय राम्रोसँग थाहा छ । तर यतिबेला मधेस केन्द्रित दलहरू सत्ता स्वार्थको राजनीतिमा चुर्लुम्म डुबेका छन् र मधेस राजनीतिलाई केपीओलीकै बाटोमा डोर्याइरहेका छन् । मधेस मुक्तिका लागि पटक पटकको आन्दोल...

उत्पादनमा किन जाँदैनन् लघुवित्त र सहकारी ? access_timeअसोज २, २०७५

माइक्रो फाइनान्सको अवधारणा अघि सारेर ग्रामीण बैङ्कलाई सबैको बैङ्क बनाएका मोहम्मद युनुसले सन् २००६ मा नोेबेल शान्ति पुरस्कार जिते । उनले आयआर्जनमा लागेका मानिसहरू होइन कि मगन्तेहरूलाई ऋण दिने परियोजना अघि सारे र तीनै मगन्तेहरूलाई रोजगारी पनि दिए । उनले सुरु गरेको प...

मर्यादित परीक्षा प्रणालीको अपेक्षा access_timeअसोज २, २०७५

लिखित, मौखिक तथा प्रयोगात्मक परीक्षाको माध्यमबाट योग्य एवं दक्ष विद्यार्थीको सही  मूल्याङ्कन हुन्छ । शिक्षालय वा उच्च शिक्षालयका मन्दिरहरूमा परीक्षा व्यवस्थापनसम्बन्धी कार्यले सदियौँदेखि छुट्टै पहिचान बनाउँदै आएको छ । यी यस्ता कार्यगत विशेषता हुन्, जसले शिक्षाको गुणस्तर माप...

समृद्धि हासिल गर्न परिवार नियोजनमा लगानी access_timeअसोज १, २०७५

नेपालमा परिवार नियोजन कार्यक्रम विशेषगरी बढ्दो जनसङ्ख्या नियन्त्रण गर्नका लागि सुरुवात गरिएको भए पनि यो प्रजनन स्वास्थ्यको अभिन्न अङ्ग बन्न पुगेको छ र मानिसको गुणस्तरीय जीवनसँग यसको अन्योन्याश्रित सम्बन्ध रहँदै आएको छ । नेपालको संविधान २०१५ ले मातृ तथा शिशु मृत्यु घटाई औसत ...

राष्ट्रिय विज्ञान दिवसको सान्दर्भिकता access_timeअसोज १, २०७५

विज्ञान र प्रविधि नै एउटा राष्ट्रको सामाजिक तथा आर्थिक समुन्नतिको मेरूदण्ड, राष्ट्रको अन्तर्निहित शक्तिको परिसूचक समृद्धिको संवाहक एवम् सामाजिक नवचेतनाका उत्प्रेरक हुन् भन्ने तथ्य विश्वसामु छर्लङ्ग हुनाले नै संयुक्त राष्ट्रसङ्घले विश्वका सदस्य राष्ट्रहरूलाई विज्ञान तथा प्रविधिको समुच...

कम्युनिस्ट आन्दोलनका समस्या access_timeभदौ ३१, २०७५

नेपालको कम्युनिस्ट आन्दोलनमा मूल ट्रेन्डमा कैयौँ समयमा विवाद हुने गरेका छन् । त्यसको इतिहासतर्फ नलागाँै । मूल ट्रेन्ड भनेको कम्युनिस्ट आन्दोलनको लक्ष र उद्देश्यमा पुग्नका लागि माक्र्सवादी लेनिनवादी सिद्धान्तअनुसार मूलभूत विषयमा सही पहिचान र त्यस अनुरूपको कार्यदिशा हो । नेपाल...

ओली सरकारको घट्दो साख access_timeभदौ ३०, २०७५

     लामो समयसम्म अस्थिर सरकार बन्ने र ढल्ने गर्दा सरकारका काम कारवाही नै फितला बनेका थिए । यो अवस्थामा देश निर्माण र विकासका लागि आम नेपाली जनताहरूले स्थायी सरकारको परिकल्पना गरेका थिए । जनचाहनाअनुसार दुई तिहाईको सरकार पनि बन्यो तर आजको दिनसम्म आ...

संस्कृतिको वीभत्सीकरण access_timeभदौ ३०, २०७५

गाउँबस्तीहरुमा वर्षको एक पटक ‘कुलदेउता पूजा’ लाई माध्यम बनाएर कुलबन्धुहरु भेला हुने, ‘कुलदेउता’को पूजा गर्ने र प्रसाद वितरण गर्ने चलन ‘कुलबन्तहरु’का समुदायमा पुरानै हो ।  यसको लागि परम्परागत रुपमा नै स्थान र दिन पनि नि...

ओली सरकारलाई आफ्नैबाट बचाउ प्रभु  ! access_timeभदौ २९, २०७५

      भोल्टेयरले म आफ्ना प्रतिद्वन्द्वीसित एक्लै सामना गर्न सक्छु तर दया गरेर आफन्तहरूबाटै बचाउनु होला प्रभु भनेका थिए ।  यस्तै अवस्था दुई तिहाईको कम्युनिस्ट पार्टीको केपी शर्मा ओलीको देखिन थालेको छ । विरोधी त अनेक आफै धामी र आफै झाँक्रीझैँ हरकत,...

सम्झना ती सादगी र साहसी नेताको access_timeभदौ २७, २०७५

गणतन्त्र नेपालका प्रणेता । प्रखर प्रजातन्त्र र माक्र्सवादी अर्थतन्त्रका परिकल्पनाकार । जमिनदार परिवारमा जन्मेर पनि सादगी जिन्दगी बिताउने गान्धीवादी नेता अनि राजनीतिक कार्यनीतिमा चेग्वेवाराका चेला । अर्थात् रामराजाप्रसाद सिंह ।   आफ्नो आस्थाप्रति अटल र साहसका पर्याय त...

रामराजा प्रसाद सिंह : जो, गणतन्त्रका लागि ‘हजारौं मृत्यु मर्न र हजारौं जिन्दगी जिउन’ चाहन्थे access_timeभदौ २७, २०७५

पूर्वी नेपालको कोसी तटनजिकैको कोइलाडी गाउँमा राजपुत परिवारको एक बालक एकपल्ट सिकिस्त बिरामी प¥यो । डाक्टरले उपचारका लागि उसलाई भारत लैजान भन्यो ।  सम्पन्न जमिनदार परिवारको छोरोलाई उपचारार्थ भारत लैजानु कुनै महाभारत थिएन । उसलाई बिहार राज्यको दरभङ्गा न...

तीज हिजो, आज र भोलि access_timeभदौ २७, २०७५

देशको विकास, प्रगति र उन्नतिमा त्यो देशको भाषा, कला र संस्कृतिले महत्वपूर्ण स्थान ओगटेको हुन्छ । राम्रा संस्कार र संस्कृति मुलुकका गहना हुन् । समय, अवस्था र परिस्थितिअनुसार यिनीहरूमा समयसापेक्ष  परिवर्तन हुनु जरुरी छ । हाम्रा संस्कृति र परम्पराहरू राम्रा छन् भने पुरान...

विदेशमा आर्जित सीप स्वदेशमा किन सदुपयोग नगर्ने ? access_timeभदौ २६, २०७५

राजनीतिक परिवर्तनसँगै नेपाल यतिबेला आर्थिक रूपान्तरणको छटपटाहटमा छ । राणातन्त्र, राजतन्त्र या पञ्चायती शासनविरुद्ध प्रजातन्त्रको लडाइँ, संविधानसभाबाट नयाँ संविधान जस्ता राजनीतिक मुद्दाहरूबाट गुज्रँदै मुलुकले समावेसी सङ्घीय लोकतान्त्रिक गणतन्त्रसम्मको यात्रा छिचोलिसकेको छ । ...

नेवाः ताम्सालिङ प्रदेश नै उपयुक्त access_timeभदौ २६, २०७५

१.०  विषय प्रवेश  नेपालको संविधान, २०७२ ले सात प्रदेशको सङ्घीय राज्य जन्मायो तर न्वारान गर्न सकेन । संविधानको धारा २९५(२), धारा ७(२) र धाराका आधारमा प्रदेशको नाम, भाषा र राजधानीको टुङ्गो लगाउने जिम्मा हो अब प्रदेशको । ३ नं. प्रदेशको न्वारान कसरी गर्ने ?...

ट्रम्प प्रशासनका बेनामे अधिकारीको त्यो आलेख, जसले अमेरिका हल्लायो access_timeभदौ २४, २०७५

(२०१८ सेप्टेम्बर ५मा न्यूयोर्क टाइम्सले एक बेनामे लेखकको आलेख प्रकाशित गर्ने निर्णय ग-यो । न्यूयोर्क टाइम्सले नामबिनाको आलोख विरलै प्रकाशन गर्नेगर्छ । लेखकको आग्रहमा अमेरिकाको सबैभन्दा प्रतिष्ठित यस पत्रिकाले यस्तो निर्णय ग-यो । आलेखका लेखक ट्रम्प प्रशासनको शीर्ष अधिकारी भएको ...

पिता योद्धा हुन्, समयमै चिनौं access_timeभदौ २४, २०७५

तीन वर्ष पुग्नै लाग्दा मैले पिता गुमाउनु पर्यो । पिताको सामीप्यता अनि छहारी कहिल्यै अनुभूति गर्न नपाएकी म जब हरेक वर्ष पितृ औंशी आउँछ खुशी हुन सक्दिनँ । यो दिन (दिवस) नमनाइएको भए सायद खुसी हुन्थेँ होला । पिता हुनेले प्रेमभाव प्रकट गर्ने अवसर हो यो । एकै द...

पञ्चतन्त्रका कथा र वर्तमान नेपालका सुकेधाराहरु access_timeभदौ २३, २०७५

पञ्चतन्त्रको सर्वप्राचीन हस्तलिखित प्रति नेपालमै भेटिएको पनि भनिन्छ । यस आधारमा हेर्दा पञ्चतन्त्रका रचनाकार विष्णु शर्मा सक्कली नेपाली सृजेता व्यक्तित्व हुन् । भूरि भूरि प्रशंंसनीय स्तरका दूरदर्शी पनि हुन् । उनका नीतिकथाहरु आज पनि त्यत्तिकै सान्दर्भिक छन् ।  म आज त्यसै पञ्च...