केन्द्रीय संस्करण

विचार/दृष्टिकोण

खशोग्गीको हत्या साउदी युवराजलाई फसाउने रणनीति अन्तर्गत भएको हुनसक्छ access_timeमंसिर २, २०७५

जमाल खशोग्गी साउदी अरबका संस्थापक पक्षका कटु आलोचक अरबी स्तम्भकार तथा पत्रकार थिए । उनको रहस्यपूर्ण रुपमा हत्या भएपछि जुन परिघटनाहरु देखिएका छन्, त्यो भूराजनीतिक हिसाबले महत्वपूर्ण छ । यसले त्यो क्षेत्रको भूराजनीति र विश्वराजनीति एवम् त्यसको रणनीतिक परिस्थितिलाई धेरै प्रभा...

मार्क्स र उनकी पत्नीबीच यस्तो थियो प्रेमसम्बन्ध access_timeमंसिर २, २०७५

साम्यवादका प्रवर्तक तथा महान दार्शनिक कार्ल माक्र्सकी जीवनसङ्गीनी जेनी वोन वेस्टाफालेनको जन्म जर्मनीको राइन प्रान्तको सल्ज्वेडलको एक सभ्रान्त परिवारमा १२ फेब्रुवरी, १८१४ मा भएको थियो । जेनीको जन्मपछि उनको परिवार ट्रिरमा सरुवा भयो । त्यहाँ उनको माक्र्स परिवारसँग परिचय भयो । ...

भ्रष्टाचारको बहुआयामिक आतङ्क र उद्गम स्रोतको सफाइ (२) access_timeमंसिर २, २०७५

दार्शनिक चिन्तनजन्य भ्रष्टाचार दार्शनिक आयामबाट हेर्दा हालसम्मका राजनीतिक दलहरू, तिनका कार्यकर्ता, लेखक, साहित्यकार, सांस्कृतिककर्मी लगायतले नेपाली समाजलाई एकाङ्कीपनातर्फ निर्देशित गरे, जसलाई अवैज्ञानिक कार्य मात्र नभई भ्रष्टाचारकै तहमा लिनुपर्ने हुन्छ । जीवनमा अनेक रङ छन् र...

...त्यसपछि नाति हाँस्दै हाँसेनन् access_timeमंसिर १, २०७५

 १) एउटा उदाहरणबाट कुरा सुरु गरौं । शेरबहादुर देउवा गृहमन्त्री हुँदादेखि नै जनदमनका क्षेत्रमा ख्याति कमाएका व्यक्ति हुन् ।  ०४७ को दशकमा प्रम हुँदा सांसद किनबेचमा पनि उनले ख्याति कमाएका हुन् । तत्कालीन संसदीय लोकतन्त्र किस्तीमा राखेर राजा ज्ञानेन्द्रलाई टक्र्...

श्रीलङ्काको भूराजनीतिक अवस्थिति र आजको सङ्कट access_timeकात्तिक ३०, २०७५

विश्व भूराजनीतिको शृङ्खलामा आज हामी सातौं प्रस्तुतिमा आइपुगेका छौं । आजको हाम्रो विषय बङ्गालको खाडी र मलाका स्ट्रेट हो । यो खण्डसँग नेपाल प्रत्यक्ष जोडिएको छ । किनकि नेपालको सम्पूर्ण पारवाहन कलकत्ता बन्दरगाहबाटै भइरहेकाले नेपालमा प्रभाव परिहाल्छ नै ।  साम्राज्य...

समाजवादको यात्रा : टाईं–टाईं फिस् access_timeकात्तिक ३०, २०७५

२० औँ शताब्दीमा सोभियत संघको उदयसँगै सघन बहसमा रहेको समाजवाद परिपक्व अवस्थामा नपुग्दै ढल्न पुग्यो । अहिले विश्वमा सोभियत संघको अवसानसँगै सुरु भएको भूमण्डलीकरणको प्रभाव तीव्र बन्दै गएको छ । आज विश्वव्यापीकरणले स्थानीय जनजिविकामा समेत प्रभाव पारिरहेको अवस्थामा हामी फेरि...

स्वस्थ्य सेवाको व्यापारीकरण access_timeकात्तिक २९, २०७५

      शारीरिक र मानसिक रूपले तन्दुरुस्त रहनु नै स्वस्थ्य हो । स्वस्थ्य सेवा मानिसको नैसर्गिक अधिकार हो । स्वस्थ्य नै धन हो । स्वस्थ्य दिमाग नै स्वस्थ्य शरीर हो । स्वस्थ्य समान र सबैका लागि हुनुपर्छ । स्वस्थ्य नै अन्य सम्पूर्ण क्षेत्रको परिसूचक हो । स्वस्थ्य सेवाको अपरिह...

नेपालमा विकास र समृद्धिका बाधाहरू access_timeकात्तिक २८, २०७५

विकास र समृद्धिको बहस नेपालका लागि नौलो होइन । राणा शासनको अन्त्य  पछि विसं २०१३ सालबाट सुरुत भएको योजनाबद्ध विकासको प्रयाससँगै नेपालमा विकासको बहस सुरु भएको हो । नेपाल सँगसँगै विकास प्रक्रियाको सुरुवात गरेका चीन, भारत, दक्षिण कोरियालगायतका देशहरूले विश्व ...

भ्रष्टाचारको बहुआयामिक आतङ्क र उद्गम स्रोतको सफाइ access_timeकात्तिक २७, २०७५

‘निञानिसाप बिगान्र्या भन्याको घुस दिन्या र घुस षान्या (हुन्), ईन दुईको ता धन जिव गरि लियाको पनि पाप छैन ।’     यो नेपाल एकीकरणकर्ता राष्ट्रपिता पृथ्वीनारायण शाहद्वारा जीवनको उत्तराद्र्धतिर दिइएको दिव्य उपदेश हो ।  हाम्रो शौभाग्य, राष्ट्र न...

छठपर्व विज्ञान र अध्यात्मको केन्द्र access_timeकात्तिक २७, २०७५

कात्तिक महिनाको शुक्लपक्षको षष्ठी तिथिमा सम्पन्न गरिने चार दिने महा अनुष्ठानलाई ‘छठपर्व’ भनेर पुकारिन्छ । यमपूजालगत्तै आउने चौथीमा स्नान गरेर त्यो दिन हविष्यान्न मात्र खाएर शुद्ध रहनुपर्छ । यसलाई ‘अरवाइन वा अरवा’ भनेर पनि सम्बोधन गरिन्छ । मूलतः मि...

घुँडा टेकाएर नै समाजवाद आउने हो ? access_timeकात्तिक २६, २०७५

यस पटकको दशैं हाम्रा राष्ट्रपति टीका प्रकरणले निकै चर्चित बन्न पुग्यो । घुँडा टेकाएर टीका लगाइदिएको घटना व्यापक रूपले प्रचार भएपछि भाइटीका कार्यक्रममा पत्रकार प्रवेशनिषेध गरियो ।  दशैंको बेला मान्यजनबाट टीका ग्रहण गर्नु नेपालीको पुरानो परम्परा हो । यसलाई पारिवा...

'सुन्नुहुन्छ मेरो भर्जिनिटी कसरी तोडियो ?' access_timeकात्तिक २६, २०७५

म चन्द्र आकाश हुँ । पहिलो पटक आफ्नो विषयमा केही भन्न गइरहेको छु ।  पहिलो पटक केही भन्न लाग्दा पहिलो वाक्य नै गलत लेख्न पुगेछु,‘म चन्द्र  आकाश हुँ ।’ के तपाईंले यस वाक्यमा रहेको अशुद्धि थाहा पाउनु भयो ? मैले तपाईं पृथ्वीवासीहरुको भाषा नै प्रय...

समृद्धिका लागि सांस्कृतिक क्रान्ति access_timeकात्तिक २५, २०७५

मुलुकमा अहिलेसम्म  भएका परिवर्तन शासकका लागि मात्र भयो, शोषित वर्गका लागि भएन । अहिले मुलुकमा समृद्धिको कुरा चर्को रूपमा उठिरहेको छ । तर समृद्धिको नाममा व्यापक भ्रष्टाचार र कालोबजारी मौलाएको छ ।  जातीय, भाषिक, धार्मिक र सांस्कृतिक विविधता मुलुकको मौलि...

नेपाल संवत् साङ्गठनिक आन्दोलनमा पद्मरत्न access_timeकात्तिक २५, २०७५

“मेरो जन्म मृत्युको विरुद्ध युद्धको एक घोषणा हो । आजसम्म म यही न्याय र सत्यताका लागि गरिरहेको युद्धमा व्यस्त छु ।” नेपालको राजनीतिक, सामाजिक सांस्कृतिक, मानवाधिकार, आदिवासी जनजाति, नेपाल भाषा, नेपाल संवत् र  नेवार आन्दोलनका एक ‘रत्न’ ...

नेपाल स्वयंमा अविरल उर्जा हो access_timeकात्तिक २५, २०७५

नेपालको राजनीतिक, भाषिक, जनजातीय लगायत विभिन्न फाँटको स्थितिबोध एवम् सांस्कृतिक अभियानका क्षेत्रमा आफ्नो छुट्टै इतिहास निर्माण गर्न सफल सरल, सुबोध, लोकप्रिय नेता पद्मरत्न तुलाधरको असामयिक निधनले धेरैलाई स्तब्ध बनायो । यसपालीको भिन्तुना यात्रा नै खल्लो भयो ।  भयङ्...

वीर गणेशमान   ! access_timeकात्तिक २४, २०७५

आजभन्दा एक सय चार वर्षअघि नेपालको लोकतान्त्रिक आन्दोलनका सङ्घर्ष पुरुष गणेशमानले आँखा खोलेको पावन दिन हो आज । वि.सं. १९७२ कात्तिक २४ गते काठमाडौं यट्खा टोलमा जन्मिएर त्रियासी वसन्तसम्म क्रान्तिकारी, जुझारु र रोमहर्षक बनेका उनको दुःखद  अवसान भने २०५४ असोज २ गते हु...

दमननाथको नजरमा पद्मरत्न तुलाधर : सैद्धान्तिक विषयमा कठोर, व्यवहारमा कोमल access_timeकात्तिक १९, २०७५

पद्मरत्न तुलाधर र मलाई कतिपयले दौँतरी पनि भन्ने गर्छन् । उहाँ पनि काठमाडौँको, म पनि काठमाडौँको । उमेर पनि लगभग उस्तै । स्कुल पनि हामी दुवैको एउटै हो, पद्मोदय । त्यस बेलादेखि नै हाम्रो सामान्य चिनजान थियो । २०४६ पछि भने उहाँ र म मानव अधिकारका कारणले अलि बढी नै घनि...

अर्गानिक कृषि– सेलिब्रेटी, हाउगुजी कि वास्तविकता ? access_timeकात्तिक १५, २०७५

आर्थिक वर्ष २०७२÷०७३ मा कानुनी रूपमा ६९ करोड ४४ लाख रूपैयाँको विषादी नेपालमा भित्रिएको तथ्याङ्क एउटा रिपोर्टमा देखियो । कानुनी रूपमा आउनेबाहेक व्यक्तिगत रूपमा ल्याउने, खुला सीमाका कारण भित्रिने, लुकिचोरी भित्र्याउनेको आधिकारीक तथ्याङ्क हुने कुरो पनि भएन । यसम...

मदन भण्डारीभन्दा स्पष्ट थिए चक्र बाँस्तोला ! access_timeकात्तिक १४, २०७५

काँग्रेस नेता चक्रप्रसाद बाँस्तोलाको निधन भएको अब महिना बित्न लाग्यो । करिब पाँच वर्ष कोमामा रहेका बाँस्तोलाको असोज २७ गते भएको निधन भयो । यसले जति ठूलो हलचल हुनुपथ्र्यो त्यति भएन ।  बनारसमा अध्ययन गर्दै काँग्रेस बनेका बाँस्तोलाको पञ्चायत कालमै पनि निकै चर्चा हुन...

दलाल पुँजीवादबाट समृद्धि असम्भव access_timeकात्तिक १४, २०७५

नेपालको सांस्कृतिक विविधता, भूबनोट, प्रकृति हिमाल र तराई, पहाड, बेँसी, हवापानी, नदीनाला आदिका कारण विश्वमा नै नेपाल अनौठो छ । विश्वका दस सहरहरूमध्ये काठमाडौँ उपत्यकालाई एउटा अनौठो मनोहर र सभ्यता तथा संस्कृतिको सहर मानिएको छ । यसलाई विश्वले आँखा लगाएको छ । चीनको...