विचार/दृष्टिकोण

बहुआयामिक देवकोटा, युग र स्वच्छन्दतावाद access_timeकात्तिक ३, २०७४

एउटा पाटो अभावमा रम्ने जिन्दगीको, अर्कोतिर शैक्षिक समुन्नतिभित्र दूरदृष्टि सजाइएका कुरा त्यसमा पनि साहित्यभित्र प्रकृतिका कुना कन्दरा चियाइएको; खुला बहुआयामको फाँटमा अङ्कित लक्ष्मीप्रसाद देवकोटाको नाम आजका सुकोमल बालहृदयदेखि बयोवृद्धका मनमस्तिष्कमा लिपिबद्ध प्रायः नभएको ला...

घनश्याम भुसाललाई सङ्गीन सवाल access_timeकात्तिक ३, २०७४

घनश्याम भुसाल नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी एमालेका केन्द्रीय उपसचिव हुन् । उनका सैद्धान्तिक विषयगत आलेखहरू  पार्टी निर्णय र सिद्धान्त अनरूप हुनुपर्ने हो । तर बौद्धिक वैचारिक युवा नेताका रूपमा परिचित भुसालका कतिपय आलेख र अभिव्यक्तिहरू पार्टी नेतृत्व तहका जस्ता लाग्दैनन् । ...

‘वायुपङ्खी’ वाम गठबन्धन access_timeअसोज ३०, २०७४

एउटा लोक कथामा बाल नायक निकै बिरामी पर्छ । नायक निद्राको तन्द्रामा विचरण गर्दैगर्दा एउटी राजकुमारी वायुपङ्खी घोडामा टुप्लुक्क आइपुग्छे । नायकको छेउमा बस्छे र बिरामी नायकलाई ढाडस दिन्छे । मीठामीठा कुरा गर्छे । उनीहरू साथीभाइका कुरा गर्छन् । घोडचढीका कुरा गर्छन् । खेलौना...

वाम गठबन्धनभित्रको अन्तर्वस्तु access_timeअसोज २९, २०७४

४० को दशक (चौथो महाधिवेशन) देखि भिन्न सैद्धान्तिक दृष्टिकोणका साथ अगाडि बढेका ने.क.पा. माओवादी केन्द्रको क्रान्तिकारी धार र ने.क.पा. एमालेको संशोधनवादी धारबीच भएको वाम गठबन्धनको विषयले सर्वत्र चर्चा पाएको छ । चर्चा पाउनु स्वभाविक छ किनकि यी दुई कम्युनिस्ट पार्टीहरूले ए...

संविधान कार्यान्वयनको सवाल access_timeअसोज २६, २०७४

     नयाँ संविधानले आम नेपाली जनताको जीवन व्यवहारमा नयाँ रक्तसञ्चार गरेको छ । यो आम जनताको ढुकढुकी बनिसकेको छ, जुन जारी भएको पनि दुई वर्ष भइसकेको छ । मूलतः यो सहमतीको दस्तावेज हो । विभिन्न राजनीतिक प्रस्थापना बोकेका दलहरूबीच लामो गरमागरमी बहस र ...

वाम एकताको परिदृश्य access_timeअसोज २६, २०७४

यनिसले ‘द ग्लोबल मिनोटौर’मा लेखेका छन्– अधिकतम राजनीतिज्ञहरू सिद्धान्तवादी हुन सक्दैनन् किनभने प्रथमतः तिनीहरू बिरैले चिन्तन र विषयवस्तुलाई विश्लेषण गर्छन् । दोस्रो– तिनीहरू तडकभडकमा यतिसम्म तल्लीन हुन्छन् कि ठूला विचारहरू प्रत्युत्पादन गर्न समय न...

अबको ‘वाम’ गन्तव्य समाजवाद कि लम्पसारवाद ? access_timeअसोज २५, २०७४

नेपालको कम्युनिष्ट आन्दोलनमा सर्वाधिक नौलो घटना हुन पुगेको छ । नेकपा (एमाले) र नेकपा (माओवादी केन्द्र)को मिलनको घटना । हुन त कुनै आश्चर्यजनक होइन यो मिलन । एउटै झण्डामुनी रहेका राजनीतिक दलहरू एउटै पार्टीमा समेटिनु स्वाभाविक हो । राजनीतिक आदर्श, दर्शन र झण्डा नै एउटै...

मानसिक रोगप्रति किन अनुदार छ हाम्रो समाज ? access_timeअसोज २४, २०७४

मानसिक रोगलाई समाजमा अझै निको नहुने रोग मान्ने सोच हटिसकेको छैन । यो रोग लागेका मानिसहरूलाई ‘पागल’ भनेर हेप्ने, कुटने, रोगी र उनीहरूको परिवारलाई घृणा गर्ने र विभिन्न विभेद गर्ने कार्य अझै पनि जारी छ । तर यो रोग लागेर उपचार पाएपछि ठीक भएर समाजमा प...

चुनावमा एमाले हारका आन्तरिक कारण access_timeअसोज २३, २०७४

विगत स्थानीय तहको निर्वाचनमा एमाले पार्टीले अपेक्षाकृत जित हासिल गर्न नसकेको पार्टीले नै जनायो । अपेक्षित जित हासिल नहुने बाह्य कारण यथेष्ट देखियो । गठबन्धन सरकारले आफ्नो सम्पूर्ण शक्ति, संयन्त्र, सम्पत्ति र साधन प्रयोग गरेकाले एमालेले अपेक्षा गरेअनुसार जित हासिल नगरेको स...

नर्कको यात्रा, लुटको स्वर्ग, विलयको गठबन्धन access_timeअसोज २३, २०७४

यही आश्विन १७ गते एमाले र माओवादी केन्द्र तथा नयाँ शक्तिबीच पार्टी एकता र निर्वाचनमा तालमेल हुने घोषणाले बजार निकै तताएको छ  । चिया पसल, बजार र गल्लीहरूमा एकीकरणको तातो हवा निकै चलेको छ । जङ्गली भनिएको माओवादी र राजतन्त्रविरुद्धको सङ्घर्षमा ठेलागाडीबाट अमेरिका...

मार्क्सवादी स्कूल सञ्चालनः विनाशकाले विपरित बुद्वि access_timeअसोज १८, २०७४

‘एमाले कार्यकर्तालाई मार्क्सवाद सिकाउनु हुँदैन, मार्क्सवादी सिकायो भने तिनले निर्वाचनका सबै अस्त्र प्रयोग गरेर पार्टीलाई जिताउँदैनन् ।’ यी झण्डै साढे दुई दशकअघि नेकपा (एमाले)मेची अञ्चल इन्चार्ज देवराज घिमिरेले व्यक्त गरेका उद्गार हुन् । एमाले, माओवाद...

बामपन्थी एकता : आधा शताब्दीको उत्कृष्ट सफलता access_timeअसोज १८, २०७४

नेपाली कम्युनिष्ट आन्दोलनको यात्रामा हिजो १७ असोज २०७४ नेपाली जनताको लागि वडा दशैंको उपहार सहितको महान उपलब्धिको दिन सावित भयो । अप्रत्याशित र अपत्यारियो यो महान कार्यको थालनी गर्ने माओवादी केन्द्रका अध्यक्ष कमरेड प्रचण्ड र एमाले अध्यक्ष कमरेड केपी ओली श्रमजिवि नेपा...

एमाले, माओवादी र नयाँ शक्तिबीच एकीकरण कि ब्राह्मण एकता सम्मेलन ? access_timeअसोज १८, २०७४

काठमाडौँ– २०७४ असोज १७ गते मंगलबार साँझ काठमाडौस्थित राष्ट्रिय सभागृहको हलामा खचाखच भरिए एमाले,माओवादी केन्द्र र नयाँ शक्तिका नेता कार्यकर्ता ।  त्यहि हलमा तीन पार्टीबीच बृहद बाम एकताको अवधारणालाई मुर्त रुप दिनपछि एकीकरण गर्ने गरी तत्काललाई चुनावी तालमेल...

‘ज्ञानेन्द्र सरकार’ गनगन मात्रै ? access_timeअसोज १५, २०७४

कोलिन पावेलले भनेका छन्, ‘सफलताको कुनै गोप्य सूत्र छैन, यो त तयारी, कडा परिश्रमका अलावा असफलताबाट सिक्दै जाने हो ।’ पावेलले यसो भने पनि २ सय ४० वर्षीय राजतन्त्रको सौभाग्यशाली उत्तराधिकारी ज्ञानेन्द्र शाहलाई ‘माइलो महाराज’का अतिरिक्त दुईपटक...

किन शाकाहारी बन्ने ? access_timeअसोज १४, २०७४

आजको विश्वमा शाकाहारी बन्नु पर्ने हजारौं कारण छन् । अब पनि मानिसले मासु खाईरहने हो भने निकट सय वर्षभित्र नै हरितगृह ग्यास उत्पादनको कारण पृथ्वीको तापक्रम बढेर जलवायु परिवर्तन भई समयअनुसार वर्षा नहुने, अति ज्यादा वा अति कम पानी पर्ने, स्वास्थ्यमा समस्या आउने, नयाँ रोग उत्...

एमाले प्रचार विभाग चिरनिन्द्रामा हो ? access_timeअसोज ६, २०७४

 ने.क.पा. एमाले पार्टीले विशेष महत्वका साथ केन्द्रीय स्तरको प्रचार विभाग गठन तथा परिचालन गरेको देखिन्छ । प्रचार विभागको मूलभूत आदर्श माक्र्सवाद र जबज हो । यही सिद्धान्तको मार्गदर्शन देश र जनताको हक, हित र समुन्नतिको मूल आधार हो । यसलाई कुनै पनि हालतमा तलबितल पार्न...

तराईमा माओवादी जितको रहस्य access_timeअसोज ६, २०७४

भयाङ्कर रक्तपात हुने आशङ्का विपरीत अत्यन्त उत्साहपूर्ण र अपेक्षा विपरीत शान्तिपूर्ण रूपमा सम्पन्न भयो, प्रदेश नम्बर दुईको निर्वाचन । तीन चरणमा सम्पन्न स्थानीय तहको यो अन्तिम चुनाव हो । दश वर्षअघिसम्म हिंसा, हत्या, आतङ्क र त्रासको केन्द्र रहेको तराईलाई आज पनि अनेक खाले स्वार्थको ख...

नेपाल : भूपरिवेष्ठित कि भूजडित ? access_timeअसोज ५, २०७४

 (क) छिमेकीहरूको सांस्कृतिक र आर्थिक साझेदारीको सङ्गमस्थल भूराजनीतिक दृष्टिले यो भनाइ महत्वपूर्ण छ– ‘देशहरू साथी बदल्न सक्छन् तर छिमेकी बदल्न सक्दैनन् ।’ अन्तर्राष्ट्रिय सम्बन्धमा सबैभन्दा महत्वपूर्ण चुनौती नै छिमेकीहरूसँगको सम्बन्ध हुने गर्दछ । युद्ध र ...

१६ हजारको बलिदानीपछि परेवा उडाएर शान्ति खोजिँदै छ ! access_timeअसोज ४, २०७४

दशवर्षे जनयुद्ध स्थगनपछि प्रारम्भ भएको शान्तिप्रक्रियाको मुख्य अभियान संविधान निर्माण कार्यलाई राजनीतिक दलहरूले बनाएका थिए । त्यो सम्पन्न भएको दुई वर्ष पूरा भइसकेको छ । संविधान निर्माण भएको दुई वर्ष बितिसक्दा पनि यसलाई कार्यान्वयन गर्ने काम निकै जटिल बन्दै गएको छ । स्थानी...

संविधान दिवसको सन्देश access_timeअसोज ४, २०७४

असोज ३ गते काठमाडौँको सैनिकमञ्चमा ठूलो तामझामका साथ दोस्रो संविधान दिवस मनाइयो । संविधान दिवसको रौनक नियाल्दा राष्ट्रपति, प्रधानमन्त्री तथा अन्य राजनीतिक नेतृत्वको मुहार उज्यालिएकै थियो । ठीक अघिल्लो वर्ष त्यसै दिनलाई संविधान दिवसका रूपमा सम्झिँदै गर्दा राजनीतिक गाँठो...