विचार/दृष्टिकोण

बेथिति राज्यका सबै निकायतिर access_timeमाघ २, २०७४

माओवादीले मन्त्री फिर्ता गराएर नयाँ सरकार गठनको बाटो खोलिदिएको भन्यो । यसको अर्थ आजसम्म माओवादीले नयाँ सरकार गठन गर्न बाटो छेकेको हो ? भन्ने प्रश्न गर्न थाले । यसैगरी पारिश्रमिक नलिने भनेपछि विनाविभागीय मन्त्री बनेको दिनदेखि सरकारसँग लिइसकेका सबै प्रकारको सुविधा फिर्त...

विकल्प निर्माणको आधार के ? access_timeमाघ २, २०७४

मनिकर कार्की निवर्तमान यो पङ्क्तिकारलाई भेट्नेबित्तिकै एक जना मित्रले टिप्पणी गरे– ‘नयाँ शक्तिको ल्वाङ बैठक त अनुमान गरेभन्दा निकै भव्य भएछ नि ।’ उनी थप्दै थिए– ‘सानो पार्टीको बैठकमा केही दर्जन नेता भेला भएर निराश मुद्रामा कसैसँग मिल्...

राष्ट्र पुनर्निर्माता पृथ्वीनारायण शाह र राष्ट्रभार नेता access_timeपुस ३०, २०७४

महान् चीनको एकीकरण त्यहाँका सम्राट सिह्व ह्वाङ÷ चिह्व ह्वाङले गरेको विषयमा त्यही देशका युगनायक माओले सम्मान गर्छन् । त्यति मात्र होइन तिनै सम्राट्का नामबाट देशको नाम चीन रहेको हो । अनि देशको एकीकरणका अभियन्ता तथा त्यसलाई साकार पार्ने महामतम र अत्यन्त दूरदर्शी महान् व्...

मोहनचन्द्र, अम्बर कार्कीहरूले न्याय पाउलान् ? access_timeपुस ३०, २०७४

प्रभुनारायण बस्नेत सन् १९१७ को अक्टुबर २५ तारेखमा अखिल रसियाली सामाजिक जनवादी पार्टी (बोल्सेभिक)ले क्रान्ति सम्पन्न गरेपछि रुसमा अन्योल र अराजकता व्याप्त थियो । स्मोल्नी भवन कब्जा गर्न प्रयोग भएका पेत्रोग्रादका मजदुरको घोड्चडी फौजले जोमाथि पनि आक्रमण गर्ने स्थिति थियो । त्य...

मधेसको चुनावमा मैले जे देखेँ... access_timeपुस ३०, २०७४

चुनाव कुनै भोजभतेर होइन् तर भोजभतेरबाट भोटको लेनदेन हुने गरेको पाइन्छ । एकथरी मान्छे यसलाई देशको भविष्य निर्माण गर्ने ऐतिहासिक जिम्मेवारीका रूपमा लिन्छन् । यस्ता मानिसको सङ्ख्या समाजमा अपर्याप्त मात्रामा छन् । अहिलेको समयमा चुनाव लड्न र जित्न उमेदवारसँग मुख्य तिन आधार चा...

यो कस्तो खाले मौनता हो ? access_timeपुस २८, २०७४

म आफ्नो कुरा भारतका कवि अवतार सिंह ‘पाश’को कविताबाट सुरु गर्न चाहन्छु । मेहनत की लुट सबसे खतरनाक नहीँ होती पुलिस की मार सबसे खतरनाक नहीँ होती गद्दारी, लोभ की मुट्ठी सबसे खतरनाक नहीँ होती   बैठे बिठाए पकड़े जाना बुरा तो है सहमी सी चु...

पृथ्वीनारायण : दूरदर्शी अर्थशास्त्री access_timeपुस २७, २०७४

    गोर्खाका राजा नरभूपाल शाहकी माहिली रानी कौशल्यावतीपट्टिका पाँच सन्तानमध्येका जेठा छोरा पृथ्वीनारायण शाहले वि.सं. १७७९ पौष २७ गते (इ.सं. ७ जनवरी १७२३) यो धर्तीको उज्यालोलाई देखे । सात महिनामै जन्मनुसँग निकै किंवदन्तीहरूलाई यदाकदा पढ्न पाइन्छ, बूढ...

बहस : पृथ्वी जयन्तीलाई ‘राष्ट्रिय एकता दिवस’ मान्नु जनताप्रति धोका हो access_timeपुस २७, २०७४

प्रसङ्ग–१  ‘कोलिण’ नाम ‘वीर भडु कु देश, बावन गढ कु देश’ अर्थात वीर, बहादुर र बाउन्न किल्लाको मुलुक गढवालमा आस्थाका साथ बोलाइने एक वीर महिला र देवीको नाम हो । सन् १८०४ पछि गोरख्याणीको (त्यसबेला गोर्खालीलाई गढवालीहरूले गोरख्याणी ...

कर्मचारी समायोजनमा ज्येष्ठतालाई नै किन प्राथमिकता ? access_timeपुस २५, २०७४

नेपालको प्रशासनिक क्षेत्रमा राज्यको पुनर्संरचनासँगै प्रशासनिक पुनर्संरचना  एकदमै चर्चा र पेचिलो विषय बन्दै गएको छ । यस सम्बन्धमा कर्मचारी मात्र नभएर राजनीतिक दल, विभिन्न तहका सरकारका जनप्रतिनिधि र सबै नागरिकको ध्यान केन्द्रित भएको छ । कर्मचारी समायोजन ऐन पारित भएसँग...

ल्वाङ्ग बैठकबाट नयाँ शक्तिको सन्देश access_timeपुस २३, २०७४

मुलुकमा नयाँ शक्तिको खाँचो छ । नेता कार्यकर्तामा नयाँ शक्तिप्रतिको बुझाइमा अन्तर देखिएको छ । नयाँ शक्तिका अभियन्ताहरू नयाँ बन्न सकेनन् । पुरानै सोच र चिन्तनको प्रभावमा रह्यो । धेरैले डा. बाबुराम भट्टराईको काँधमा चढेर मिहिनेतविनै सांसद र मन्त्री बन्ने सपना देखे । बाब...

योगेश भट्टराई र नेतृत्वगत औकात विमर्श access_timeपुस २०, २०७४

एमाले नेताहरू सबै हिसाबले कुशल, सक्षम र प्रभावकारी हुन् भनेर बारबार तिनका कमजोरीमा आधारित लेख यस लेखकले लेखिरहेको छ । यसपालि एमाले सचिव योगेश भट्टराई लेखको प्रतिनिधि पात्र बनेका छन् । यसो हुनुका पछाडि भर्खरै उनले प्रचण्ड र ओलीलाई राजनीतिबाट सन्न्यास लिन दिएको &nbs...

नवउदारवाद नै हाम्रो समस्याको मूल कारक सिद्धान्त हो access_timeपुस २०, २०७४

हामीलाई जुन सिद्धान्तले जीवनमा निर्देशित गरिरहेको छ, त्यो सिद्धान्त अधिकांशलाई थाह छैन । यो सिद्धान्तलाई कतै कुराकानीमा उल्लेख गर्नुस्, मानिसहरूलाई अचम्म वा नौलो लाग्न सक्छ । कथमकदाचित तपार्इंका कुराकानीमा संलग्न साथीहरूले यो सिद्धान्तको नाम कतै सुनेका भए पनि, यो सिद्धान्...

पृथ्वीनारायण शाहलाई टाउकोमा बोक्ने कि म्युजियममा राख्ने ? access_timeपुस १७, २०७४

वास्तवमा केही कुराहरू ख्याल–ख्यालमै हुँदारहेछन् । केही वर्षअघिको त्यो कुरा मलाई सम्झना भइरहन्छ । कुरा स्नातकोत्तर पढ्दै गर्दाको हो । त्रिभुवन विश्वविद्यालयको अङ्ग्रेजी साहित्यको कक्षा कोठामा त्यसै साथीहरूसँग बसिरहेका थियौँ, प्लेटोको ‘एलगोरी अफ केभ’ जसमा ग...

एमाले–माओवादी पार्टी एकताका पूर्वसर्त access_timeपुस १४, २०७४

१. नेपाली कम्युनिस्ट आन्दोलनमा कम्युनिस्ट एकता गरेर विशाल समाजवादी केन्द्र गठन गर्ने जनताको चाहाना यस पटक पूरा हुँदैछ ।  तत्काल आसन्न निर्वाचनम वाम तालमेल गरेर बहुमतको सरकार बनाउने र राजनीतिक स्थायित्व र आर्थिक समृद्धि हासिल गर्दै समाजवादी क्रान्तिको आधार तयार गर्ने...

चुनावको ऐतिहासिक महत्व access_timeपुस १३, २०७४

 नेपालमा धेरै निर्वाचनहरू सम्पन्न भइसकेको छ । विस २०१५ मा पहिलो बहुदलीय आम निर्वाचन सम्पन्न भएको थियो । तर राजा महेन्द्रले डेढ वर्षमा नै विघटन गरी निरङ्कुश पञ्चायती तानाशाही शासन व्यवस्था लागू गरे । त्यसपछि पञ्चायती कालमा पनि विस २०२७, २०३८ र २०४३ मा राष्ट्रिय पञ्च...

ओली र प्रचण्डलाई खरो खबरदारी access_timeपुस १२, २०७४

     माओ त्से तुङले कामरेड वु यु चाङको ६०औँ जन्म दिँदाको सन्देसमा कसैले पनि एक दुई राम्रा काम गर्नु गाह्रो छैन । गाह्रो त जीवनभर राम्रो काम गर्नु हो भन्नुभएको थियो । पानी र बानी माथिबाट आउँछ, त्यसैले सबैभन्दा पहिले वाम शीर्षस्थ नेता द्वय के.पी. शर्मा ओल...

आहुतिजी, यी प्रश्नमा सैद्धान्तिक बहस गर्ने हो ? access_timeपुस १२, २०७४

नेकपा (माओवादी केन्द्र)का नेता कमरेड आहुति (उहाँले माओवादी परित्याग गरेको समाचार सत्य होइन भने) ले वाम एकतालाई केन्द्रविन्दुमा राखेर एउटा लामै अन्तरवार्ता लोकप्रिय रातोपाटी अनलाइनमा प्रकाशित भएको छ । उहाँले एमाओवादीभित्र सैद्धान्तिक बहस नै नगरी हतारमा एमालेसँग एकता ...

परीक्षणमा राष्ट्रवादको मोदी आयाम access_timeपुस १२, २०७४

सरकार लगातार भनिरहेछ कि देशका जनतामाथि गर्व गरौँ । अपेक्षा यो गरिएको छ कि यो फर्मुला लागू भएपछि जनताले देश चलाउनेप्रति पनि जनताले गर्व गर्न थाल्नेछन् । किनकि देश, सरकार, भाजपा, हिन्दु र मोदी एकै हुन् । मोदीले यो फर्मुला गुजरातको राज्यसभा चुनावमा पनि मज्जाले प्रयो...

कम्युनिस्ट एकताको फड्को कति सजिलो ? access_timeपुस ११, २०७४

माओवादी केन्द्रका नेताहरू आहुती र गोपाल किराँतीलगायतका चिन्ता जायज नै छन् । उनीहरूका अन्य चासोलाई घालमेल नगरीभन्दा माओवादी आन्दोलन समाप्त नहोस् भन्ने चिन्ताप्रति नकरात्मक बन्नुपर्दैन । आआफ्ना ठाउँबाट चिन्ता चासो र पहल कदमीमा निष्कृय रहने जोकोही माओवादीबाट वैचारिक राजनीत...

कसरी बढाउने कृषिमा उद्यमशिलता ? access_timeपुस १०, २०७४

अक्टोबर १६, १९४५ मा संयुक्त राष्ट्र सङ्घअन्तर्गत खाद्य तथा कृषि सङ्गठनको स्थापना भएको थियो । १९८० डिसेम्बरमा संयुक्त राष्ट्र सङ्घको साधारण सभाले १६ अक्टोबरलाई विश्व खाद्य दिवसको रूपमा मनाउन राष्ट्र सङ्घमा रहेका सबै देशहरूलाई आह्वान गरे अनुरूप नै १९८१ (२०३८ साल) देखि हरेक वर्...