केन्द्रीय संस्करण

विज्ञान/प्रविधि

चन्द्रग्रहणपछि तीव्र गतिमा पृथ्वीतर्फ आउँदै धुमकेतु, वैज्ञानिकको चेतावनी access_timeपुस २७, २०७६

सन् २०२० को पहिलो चन्द्रग्रहण समाप्त भइसकेको छ । चन्द्रग्रहण सकिएलगत्तै ठूलो आकारको धुमकेतु तीव्र गतिमा पृथ्वीतर्फ आइरहेको वैज्ञानिकहरुले बताएका छन् ।  पृथ्वीतर्फ आइरहेको धुमकेतुको बारेमा अमेरिकी राष्ट्रिय हवाई यातायात तथा अन्तरिक्ष प्रशासन (नासा)ले जानकारी दिएको हो ...

यसरी काम गर्दो रहेछ हाम्रो शरीरको मांसपेशीले ! access_timeपुस २७, २०७६

  हामीले शरीरिक अभ्यास गर्‍यो भने मासु ठुलो हुन्छ  र राम्रो गरी बढ्छ । हड्डीमा टाँसिएर रहेका मांसपेशीहरुकै कारण हाम्रो शरीर चल्न सकेको हो । तर यो कुनै निश्चित मासुहरुले मात्रै नभई मासुहरुको समुहको कारण मात्र चल्न सकेको हो । मासुका तन्तुहरुको ...

यी हुन् संसारका सबैभन्दा खतरनाक विषालु साँपहरु access_timeपुस २७, २०७६

  वर्षमास लाग्यो कि हामी विषालु सर्पले टोकेर धेरै मान्छेहरु मरेको खबर अखबार, टेलिभिजन तथा रेडियोमा पढ्न, हेर्न तथा सुन्न पाउँछौ । यसरी मर्नेहरुमा कति त विष नै नभएका सर्पको टोकाइमा पर्नेहरु पनि छन् । किनभने, हामी धेरैलाई के भ्रम छ भने, सर्प भन्ने वित्तिकै त्यो ...

विश्वव्यापी तापक्रम वृद्धिका कारणले सगरमाथा वरपर वनस्पति उम्रन र विस्तार हुन थाल्यो access_timeपुस २७, २०७६

एजेन्सी । सगरमाथा र हिमालय क्षेत्र वरपर झार र घाँस उम्रिन थालेको छ । हिमालय क्षेत्र संसारमा सबैभन्दा तिव्र गतिमा तापमान वृद्धि भइरहेको क्षेत्र हो । हिमक्षेत्र वनस्पतिको वृद्धिले पानीको आपुर्तिमा पार्ने प्रभाव हालसम्म स्पष्ट नभएको भए पनि यसले तल्लो भेगमा बाढी वृद्धि गराउने...

यस्तो पो रहेछ बोटविरुवाको रंग हरियो हुनुको कारण access_timeपुस २५, २०७६

  अधिकांश बोटविरुवाहरुको रंग हरियो हुन्छ । यो हरियोपना बोटविरुवाहरुको विशिष्टता हो । यो एउटा विशिष्टताले नै मात्र पनि प्राणी र बोटविरुवामा सजिलै भिन्नता गर्न सकिन्छ । बोटविरुवालाई हरियो बनाउने काम त्यसमा हुने क्लोरोफिल (chlorophyll)  नामक पदार्थले...

किन सबै बादलले पानी पार्दैन ? access_timeपुस २५, २०७६

के तपाईंहरु कहिले अग्लो डाँडामा गएर बस्नु भएको छ, जहाँ बादलले तपाईलाई छुँदै उडिरहन्छ ? या कहिले हवाइजहाजमा चढेर बाँदलको बीचबाट यात्रा गर्नुभएको छ ? गर्नुभएको छ भने अवश्य पनि तपाईंले बादल अरु केही नभएर मात्र पानीका बाफहरुको समूह हो भनेर थाहा पाइसक्नु भएको छ होला...

यसकारण फाइदाजनक छ बिहानको सूर्यको किरण access_timeपुस २५, २०७६

बिहान सबेरै उठेर सूर्यको न्यानो प्रकाशमा बस्न अति नै रमाइलो हुन्छ । सूर्यको प्रकाशले गर्दा रातको अन्धकारको अन्त्य हुन्छ । यसले संसारलाई नै उज्यालो बनाइदिन्छ । सूर्यकै प्रकाशले हाम्रो वरपरको वातावरणलाई निकै रमाइलो बनाइदिन्छ । सूर्य नै पृथ्वीमा ऊर्जाको प्रमुख स्रोत हो । सूर्यकै...

यस्तो छ क्यान्सरसँग समेत लड्ने क्षमता भएको चकलेटको कथा access_timeपुस २४, २०७६

  चकलेट धेरैलाई मन पर्छ । चकलेट भन्नेबित्तिकै गुलियो र मीठो भन्ने बुझिन्छ । तर वास्तवमा चकलेट बनाइने मुख्य पदार्थ आफैं चाहिँ गुलियो हुँदैन । त्यो तीतो तीतो हुन्छ । चकलेट कहको (Cacao (kah KOW) ) वा काेका रुखको फलबाट प्राप्त हुन्छ । कहकोको रुखमा एउटा विशेष कि...

मान्छेको छालाको रंग किन भिन्न भिन्नै हुन्छ ? access_timeपुस २४, २०७६

  सबैको छालाको रंग एउटै भए कति जाति हुन्थ्यो होला हगि ? कम्तिमा छालाको रंगकै आधारमा मानिस–मानिस बीच भेदभाव त हुने थिएन होला । यो त मीठो कल्पनाको कुरा भयो, व्यवहारमा यस्तो सम्भव हुँदैन । तपाईं हामीमध्येकै कतिपयको छाला सेतो, गहुँ गोरो, कालो, पहे...

सानोतिनो जंगलले जतिनै प्रदूषण सोस्ने यस्तो प्रविधिको विकास access_timeपुस २२, २०७६

एजेन्सी । सहरमा बढ्दो प्रदूषण रोक्नको लागि एक सानो–तिनो जंगलले जतिनै प्रदूषण सोस्ने प्रविधि विकास भएको छ ।  विश्वका कैयौं प्रमुख सहरमा प्रयोग गर्न थालिएको यो प्रविधि पछिल्लो समय लण्डनमा पनि प्रयोग गरिएको छ । ठाडो बंगैचाको रुपमा काम गर्ने यो संरचनामा स...

साँपको पनि मुटु र हड्डी जस्ता अंगहरु हुन्छन् ! access_timeपुस २२, २०७६

  साँप तपाई हमीलेदेखे जानेकै जीव हो यो टाउकोदेखि पुच्छारसम्म नै करीब करीब डोलो हुन्छ । यसको  एका पट्टि मुख र अर्कोतिर पुच्छर हुन्छ । यो लचिलो हुन्छ । र, यसको हड्डी हुँदैन जस्तो हामीलाई लाग्छ । झट्ट हेर्दा साँपको बनौट यस्तो देखिन्छ । तर यस्को टाउको र पु...

किन फर्कन्छ हाम्रो शरीरको मासु ? access_timeपुस २२, २०७६

हाम्रो शरीरमा करीव ६ सय पचास वटा मांशपेशीहरु हुन्छन् । र, प्रत्येक मांशपेशीका आफ्नै निश्चित कामहरु हुन्छन् । हाम्रो शरीरको तौलको करीब ४० प्रतिशत भाग त मासु नै हुन्छ । मासु केले बनेको हुन्छ ? मासु तन्कन सक्ने फाइबर जस्ता पदार्थहरुका समुहहरु मिलेर मासु बनेको हुन्छ ।...

आधा मस्तिष्क सुत्ने, आधा उठ्ने अनौठो जीवहरु access_timeपुस १८, २०७६

  व्हेल र डल्फिन पनि हामी मानिसजस्तै स्तनपायी जनावर हुन् । त्यही भएर तिनीहरुको विभिन्न कुराहरु हामीसँग मिल्दाजुल्दा छन् । तिनीहरुको हाडको बनावट पनि हाम्रो जस्तो नै हुन्छ । त्यसको साथसाथै तिनीहरु स्तनपायी जनावर भएकोले तिनीहरुको रगत पनि हाम्रो जस्तो तातो हुन्छ । त...

एकैदिनमा पनि कपाल बढ्ने गति फरक फरक हुन्छ ! access_timeपुस १९, २०७६

  तपाईं कपाल वर्षभरिमा कतिपटक काटनु हुन्छ ? तपाईं–हामीमध्ये प्रायःधरै महिना–दुई महिनामा कपाल काट्छौं होला । तपाईं– हामीले याद गरेको पनि होला–तालु खुइले बन्दै गईरहेको वइक्तिमा कपाल त्यति चाँडो बढ्दैन । तर युवाहरुमा  चाहिँ कपा...

अचम्मको कीरा : एकैदिनमा ३० हजार अण्डा पार्छ ! access_timeपुस १६, २०७६

धमिराको रानी  धमिरा तपाईं हामीले देखिरहेको जीव हो । मौरी, कमिलाजस्तै यो जीव पनि रानीको नेतृत्वमा समूहमा बस्ने गर्छ । रानीको मुख्य काम नै अण्डा पार्ने हो । धमिराका कतिपय प्रजातिमा त रानीले प्रतिदिन ३० हजारसम्म अण्डा पार्न सक्छ । यसको अण्डा पार्ने यो विलक्षण क्षमता ...

हाम्रो शरीरका अंगहरुबारे रमाइला र अनौठा तथ्यहरु access_timeपुस १६, २०७६

  खाना पचाउने एसिडले पेट किन जल्दैन ? https://images.fineartamerica.com खानेकुरा पचाउन हाम्रो आमाशयमा एसिड पैदा हुने गर्छ । त्यो एसिडले खानेकुराहरुलाई टुक्रा टुक्रा पारिदिने काम गर्छ । त्यसरी एसिडले टुक्रा टुक्रा पारिदिएको खानेकुरा आन्द्रामा जान्छ...

मुटुको प्रत्यारोपण कहिलेदेखि गरिन थालियो ? access_timeपुस १२, २०७६

सबैभन्दा पहिले सन् १९६७ को डिसेम्बर ३ मा ५३ वर्षीय लेविस वासकान्स्की नाम गरेका मान्छेको मुटु अर्को मान्छेको मुटुमा प्रत्यारोपण गरिएको थियो । त्यसरी मुटु प्रत्यारोपण गर्ने पहिला व्यक्ति थिए–दक्षिण अफ्रिकी सर्जन क्रिस्टियन बर्नार्ड । उक्त प्रत्यारोपण दक्षिण अफ्रिकाको ग्रुटे स्चु...

चित्रकला प्रतियोगिताको नतिजा सार्वजनिक access_timeपुस १५, २०७६

नेपाल एष्ट्रोनोमिकल सोसाइटीले आयोजना गरेको तेश्रो राष्ट्रिय अंतरिक्ष्य चित्रकला प्रतियोगिताको नतिजा सार्वजनिक भएको छ । सो प्रतियोगितामा क्याम्पियन स्कुल, लगनखेल, ललितपुरमा कक्षा आठमा अध्ययन रत सुश्री सुयेन भट्टराईे प्रथम भएका छन् । त्यसैगरी गण्डकी बोर्डिङ्ग स्कुल, लामाचौर, ...

कुनै पनि वस्तु, अवस्था वा गतिविधिसँग डर लाग्ने अनौठो समस्या : फोबिया ! access_timeपुस १३, २०७६

  * मेरो एक जना साथी छ– कमल । उसलाई अग्लो स्थानमा जान अति डर लाग्छ । कसैले अग्लो स्थानतिर, घरको कौसीतिर जाने कुरा गर्यो कि उसको सातोपुत्लो उड्छ । किनभने, अग्लो पहराको छेउछाउ, अग्लो तल्ला, घरको कौसीतिर जाँदा उसलाई नजानिँदो किसिमको डरलाग्न थाल्छ । त्यसैल...

सुते पछि हाम्रो शरीरमा के के हुन्छ ? access_timeपुस ९, २०७६

  के तपाईंलाई थाहा छ– सुतेपछि हाम्रो शरीरमा के के हुन्छ ? तपाईंको मनमा अवश्य पनि जिज्ञास लागेको हुन सक्छ । सुतेपछि त हामी एक किसिमले बेहोस जस्तै नै भएको हुन्छौं । हाम्रो वरिपर जे जस्तोसुकै घटना भए पनि हामीले थाहा नै पाउँदैनौ । त्यस्तो अवस्थामा हाम्...

वलय खण्डग्रास सूर्यग्रहण कसरी लाग्दैछ ? के गर्नुहुने, के गर्न नहुने ? access_timeपुस १०, २०७६

  आज वि.सं.२०७६ पौष १० गते नेपाली समयअनुसार बिहान ८ बजेर ४२ मिनेटमा सुरु भई ११ बजेर ३१ मिनेटमा समाप्त हुने वलय खण्डग्रास सूर्यग्रहण (annular solar eclipse) एक दुर्लभ घटना हो, जुन समयमा पृथ्वी, चन्द्रमा र सूर्य एउटै सरलरेखामा पर्दछन् । आजको खण्डग्रास सूर्यग्रहण...

मान्छेको नशामा हावा पस्यो भने यति खतरनाक हुन्छ access_timeपुस ७, २०७६

के तपाईंले कहिल्यै याद गर्नु भएको छ, कुनै पनि पानीको पाइपलाइनमा हावा पस्यो भने के हुन्छ ? बगिरहेको पानीको पाइपमा एउटा निश्चित परिणाममा हावा पस्ने हो भने, त्यस पाइपबाट आउने पानीको प्रवाह केही बेरको लागि रोकिन्छ । अर्थात्, केही बेरका लागि त्यस हावाले पाइपको पानीलाई ...

यस्तो पो रहेछ आँखामा आँखीभौं हुनुको रहस्य access_timeपुस ७, २०७६

  हाम्रो आँखाभन्दा माथिको डीलमा रौंको झुप्पा हुन्छ । त्यो झुप्पालाई आँखीभौं भनिन्छ । आँखीभौंले मानिसको अनुहारको स्वरुप बनाउन निकै ठूलो भूमिका खेल्छ । मानिस सुन्दर देखिनु वा नदेखिनुमा आँखीभौंको पनि केही हदसम्म योगदान हुन्छ । साँच्चै भन्ने हो भने आँखीभौ नभएको ...

रगतसम्बन्धी अनौठा तथ्यहरु access_timeपुस ७, २०७६

–मानव शरीरको कुल तौलको ७ प्रतिशत भाग रगत हुन्छ । तर त्यही रगतमा पनि ८६ प्रतिशत भाग चाहिँ पानी हुन्छ । –हाम्रो मृगौलाले प्रतिदिन १५ लिटर रगत सफा गर्ने गर्छ । –एउटा महिलाको शरीरमा औसत रुपमा ४.५ लिटर रगत हुन्छ भने पुरुषको शरीरमा चाहिँ ५.६ ...

सुन्दर पिचाईको वार्षिक आम्दानी २० लाख डलर, थप २४ करोड डलरको शेयर दिने access_timeपुस ६, २०७६

एजेन्सी । अल्फाबेट इन्कका नवनियुक्त प्रमुख कार्यकारी अधिकृत (सिईओ) सुन्दर पिचाईले आगामी तीन वर्ष उनले कम्पनीमा गरेको कामका आधारमा २४ करोड डलरको शेयर पाउने भएका छन् । यो हालसम्म कुनै पनि गुगलका कार्यकारीलाई दिन लागिको सबैभन्दा ठूलो शेयर हो । त्यस अतिरिक्त पिचाईले २...

Page 2 of 11