केन्द्रीय संस्करण

दीपेन्द्र राई

संस्कृतिविद् सत्यमोहन जोशीको जीवन : एक पेग खाएपछि निद्रा लागिहाल्छ access_timeकात्तिक २४, २०७५

वाङ्मय शताब्दी पुरुष सत्यमोहन जोशी १०० वर्ष टेक्दै छन् । जोशी संवत् २०७६ वैशाख ३० गते सय वर्ष पुग्दै छन् । सय वर्षमा हिँड्दै गरेका उनी स्वस्थ छन् । मानिस कसरी स्वस्थ रहन सकिएला ? ‘चिन्तन मनन गर्ने,’ उनको तर्क छ, ‘तर, चिन्ता गर्नुहुँदैन । त्यसो मात्रै गर्न सके...

किन व्यावहारिक हुन सकेन नेपाल संवत् ? access_timeकात्तिक २२, २०७५

नेपाल संवत् सुरु भएको ११३९ वर्ष भएको छ । म्हपूजा र नेपाल संवत् एकै दिन पर्छ । ‘नयाँ संवत् भित्र्याएर म्हपूजा गर्ने चलन चलाइएको छ,’ संस्कृतिविद् सत्यमोहन जोशीले दाबी गरे, ‘नेपाल संवत् ११३९ मात्रै भयो । म्हपूजा ११३९ वर्षदेखि मात्रै गर्न थालिएको होइन । ...

म्हपूजाको महत्व : आफूले आफैंलाई चिन्ने अवसर access_timeकात्तिक २२, २०७५

‘थःतः थःम्ह म्हमसिया अति दुःख सिल रे,’ नेवारी भाषाको प्रचलित गीत गाएपछि संस्कृतिविद् सत्यमोहन जोशीले नेपालीमा अथ्र्याए, ‘आफूले आफैंलाई नचिनेर अति दुःख पाइयो रे ।’ म्हपूजाको पृष्ठभूमि सोध्नासाथ संस्कृतिविद् जोशीले उल्लिखित नेवारी गीत सुनाए ।&n...

काग कथा : कागको दादागिरी अलि चर्को छ access_timeकात्तिक १९, २०७५

काग  चरा प्रजातिमध्येका बाठो पन्छी । ‘म सगरमाथा राष्ट्रिय निकुञ्ज जाँदै थिएँ । २५ वर्षअघिको कुरा हो । पाङ्बोचेबाट फेरिचे जाँदै थिएँ । मसँग प्याक लन्च थियो । विदेशी साथीहरू पनि सँगै थिए । दुई–तीनवटा कालो काग आए । मैले बिस्कुट फ्याँकिदिएँ,&rsq...

चर्मरोग विशेषज्ञ ललन खतिवडाको जीवन : चर्को भाषण गरेको भन्दै दुर्व्यवहार गर्न खोजियो access_timeकात्तिक १७, २०७५

‘प्रत्येक नेपालीले दुई छाक खान पाऊन्,’ चर्मरोग विशेषज्ञ ललन खतिवडाले भने, ‘उपचार नपाएर कसैले अकालमा ज्यान गुमाउन नपरोस् । यति देख्न सुन्न पाए कति जाती हुन्थ्यो । मैले परिकल्पना गरेको नेपाल त्यति भए पुग्छ ।’  म भोकै छु भनेको सुन्न नपरोस्...

३९ राजनीतिक नेताको ‘फिटनेस’ शैली access_timeकात्तिक १६, २०७५

भनिन्छ, ‘स्वास्थ्यभन्दा ठूलो सम्पत्ति अरू हुनै सक्दैन ।’ यो भनाइसँग असहमत हुने सायदै भेटिएलान् । आफू स्वस्थ रहन जोकोहीले केही न केही गरिरहेका हुन्छन् । रोग लाग्नुभन्दा रोग लाग्नै नदिनु उत्तम हुन्छ भन्ने उखान छ । रोग लाग्न नदिन र लागिसकेका नेताले आफूलाई स्वस्थ रा...

सहसचिव दामोदर पुडासैनीको जीवन : गल्ती नगरी सजाय पाएको छु access_timeकात्तिक १०, २०७५

‘प्राकृतिक स्रोत, साधनको सही सदुपयोग गर्न सके नेपाल संसारकै शक्तिशाली र सम्पन्न मुलुक बन्न सक्छ,’ नेपाल सरकारका सहसचिव दामोदर पुडासैनीले सुनाए, ‘पर्यटन प्रवद्र्धनमात्रै गर्न सके मुलुक समृद्ध बनाउन त्यत्तिकै सजिलो छ । पर्यटकलाई घुमाउने, देखाउने र चिनाउन...

सात कक्षा पढ्दा मिठाइ बेच्ने नेपालीको चीनमा भव्य ‘एग्रिकल्चर फार्म’ access_timeकात्तिक ९, २०७५

‘रातो र पहेंलो रङको मिठाइ पाइन्थ्यो । त्यतिबेला एउटा मिठाइको २५ पैसा पथ्र्यो,’ अन्तर्राष्ट्रिय व्यवसायी तेजबहादुर राईले अतीत सम्झे, ‘२५ पैसामा एउटा मिठाइ बेच्दा १५ पैसा चोखो नाफा हुन्थ्यो ।’  चम्पावती माध्यमिक विद्यालय बुइपा, खोटाङमा सात...

‘राजनीति सबैले गर्ने सस्तो चीज होइन’ access_timeकात्तिक ८, २०७५

राजनीति उद्योगका रूपमा परिणत हुँदै गएको सुनिन्छ । राजनीतिलाई पेसा व्यवसाय बनाउनुहुँदैन भन्नेले भनिरहेकै छन् । राजनीतिमा प्रवेश गर्न लिखित परीक्षा पास गर्नुपर्दैन । योग्यतासमेत निर्धारण गरिएको छैन । ‘तर पनि राजनीति सबैले गर्ने सस्तो चीज होइन,’ सांसद उषाकल...

सामाजिक सञ्जालमा राष्ट्रपति विद्या भण्डारीको आलोचना : यस्तो त नगरौं होला, महामहिम कमरेड access_timeकात्तिक ७, २०७५

बडादसैंको अन्तिम दिन । आज कोजाग्रत पूर्णिमा । आजदेखि दसैं सकिँदै छ । दसैं सकिए पनि दसैं चर्चा सकिएको छैन । केही दिनअघिसम्म प्रधानमन्त्री केपी ओली शर्माभन्दा पूर्वराजा ज्ञानेन्द्र शाहकहाँ टीका थाप्नेको भीडले चर्चा पाएको थियो । त्यो प्रसंग सेलाउन नपाउँदै घुँडा टेकेर...

बलात्कारविरुद्ध अभियानमा लाग्दा घरको ढोका बन्द access_timeकात्तिक ६, २०७५

बलात्कारीलाई फाँसी दिनुपर्छ भन्दै आएकी सामाजिक अभिन्यता सावित्री सुवेदीले बुवाको हातबाट टीका नलगाएको धेरै भयो । ‘तीन वर्षअघि ठूलोबुवाको हातको टीका लगाएकी थिएँ,’ सामाजिक अभियन्ता सुवेदीले सुनाइन्, ‘संविधानसभाका लागि दोस्रोपटक भएको निर्वाचनपछि बु...

सामाजिक सञ्जालमा दशैँ चर्चा : प्रधानमन्त्री केपी ओलीभन्दा पूर्वराजा ज्ञानेन्द्रकहाँ टीका थाप्नेको भीड access_timeकात्तिक ५, २०७५

हिन्दु धर्मावलम्बीको सबैभन्दा ठूलो चाड दशैँ सकिन लागेको छ । दशैँ मान्नेहरू पाहुना लाग्न र टार्नमा व्यस्त छन् । दशैँको रमझम सामाजिक सञ्जालमा छरपस्ट देखिन्छ । दशैँ चर्चा चलेकै छ । सामाजिक सञ्जालमा प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीको आलोचना गर्दै दशैँ चर्चा गर्ने बाक्लै ...

शाकाहारीको दसैँ access_timeकात्तिक १, २०७५

दसैं भन्नासाथ मासु र मदिराको चाड हो भनेर बुझ्ने गरिन्छ । मासुविनाको चाडबाड खल्लो हुन्छ भन्नेको नेपाली समाजमा बाहुल्य छ । मूलतः अन्य समयभन्दा चाडबाडमा नेपाली भान्छामा मासुका परिकार धेरै पाक्छन् । ऋणपान गरेरै भए पनि दसैंमा मासु खानेहरू नभएका होइनन् । मासु खाएपछि मात्र...

दशैँ–दृष्टिकोण/दशैँ–दुःख access_timeअसोज २९, २०७५

हिन्दु धर्मावलम्बीले सालिन्दा आश्विन शुक्ल प्रतिपदादेखि पूर्णिमासम्म दशैँ मनाउँछन् । आज दशैँको छैटौं दिन । मनाउनेले तीनथरी दशैँ मनाइरहेका हुन्छन् । पहिलो गाउँको दशैँ । दोस्रो बजारको दशैँ । र, तेस्रो सहरको दशैँ ।  ‘बजारको दशैँ सुनसान हुन्छ । किनभने यतिबे...

सांसद उषाकला राईको जीवन : हाँस्दाहाँस्दै मर्न पाइयोस् access_timeअसोज २७, २०७५

नेदरल्यान्डबाट पीएचडी गर्दै गरेकी उषाकला राई नेपाल फर्किन् । पीएचडी पूरा नगरी नेपाल फर्कने निर्णय गर्दा धेरैले जिब्रो टोके । तर, उनले निर्णय परिवर्तन गरिनन् । एमएस्सी गरेकी उनले नेपाल फर्केपछि कलेज पढाउन थालिन् । युवा संघमा जोडिइन् । युवा संघबाट थालेको राजनीतिले निरन्त...

नर्भिक अस्पतालकी निर्देशक मेघा चौधरीको जीवन : विदेशमा ‘वेटर’ गर्नेलाई स्वदेशमा ‘मेनेजर’ कै जागिर चाहिन्छ access_timeअसोज २०, २०७५

विदेशमा जस्तोसुकै काम गर्न तयार नेपालीले स्वदेशमा त्यही काम गर्न लाज मान्छन् । नर्भिक अस्पतालकी निर्देशक मेघा चौधरी भन्छिन्, ‘विदेशमा ‘वेटर’ को जागिर खान तयार हुनेलाई स्वदेशमा ‘मेनेजर’ कै जागिर चाहिन्छ ।’ अध्ययन र वैदेशिक रोजगारीमा...

चिया–कफी अत्यधिक पिउनेलाई पोषणविद्को सुझाव access_timeअसोज १३, २०७५

‘जोकोहीले चिया तथा कफी पिउँदैमा फरक पर्दैन,’ पोषणविद् केपी लम्सालले वास्तविकता बताए, ‘चार कपभन्दा बढी भयो भने समस्या देखापर्छ । कसैकसैलाई त दुई कप खानसाथ निद्रा लाग्दैन । गर्भवतीले त चार कप पनि खान हुँदैन ।’  चिया, कफीको मात्रा बढी...

सामाजिक अभियन्ता सावित्री सुवेदीको जीवन : महिला हिंसाबारे ‘स्टाटस’ लेख्दा पार्टीबाट निष्कासित access_timeअसोज १३, २०७५

‘मैले गर्ने त केही होइन,’ आफ्नै निवासमा उनले खुलेर भनिन्, ‘बलात्कारको केस दर्ता गर्न आनाकानी गरिए नाराजुलुस गरेरै भए पनि दर्ता गर्ने हो । दबाब दिने । पीडितको उपचारको व्यवस्था मिलाउने हो ।’ बलात्कारीलाई फासी दिनुपर्छ भन्दै अभियान थालेको अभ...

हेल्लो १९७ ! access_timeअसोज ६, २०७५

१९७ । तपाईंमध्ये कतिपयले १९७ मा टेलिफोन गरेको हुनुपर्छ । संस्थागत वा व्यक्तिगत नम्बर माग्न १९७ मा टेलिफोन गर्ने गरिन्छ । नेपाल टेलिकमले १९७ बाट प्रवाह गर्दै आएको सेवा १२ वर्षदेखि निजी कम्पनीलाई ठेक्कामा दिएको हो । टेलिकमले १९७ बाट प्रवाह गर्ने सेवा संवत् २०६२ ...

राष्ट्रकवि माधवप्रसाद घिमिरेको जीवन : गौरीलाई दागबत्ती दिएपछि मृत्युदेखि डर लाग्न छाड्यो access_timeअसोज ६, २०७५

सहकर्मी सुवास श्रेष्ठसँग राष्ट्रकविनिवास लैनचौर पुग्दा अपराह्न १ः१९ बजेको थियो । उहाँ आराम (निदाउनुभएको छ) गर्दै हुनुहुन्छ, एकैछिन बस्दै गर्नुहोला है भनियो । हामीले सहमति जनायौं । राष्ट्रकविनिवास पुगेको साढे दुई घण्टापछि उहाँलाई उहाँकै छोराले उठाएर हामीसम्म ल्याउनुभयो...