केन्द्रीय संस्करण

राजेन्द्र किराँती

समावेशी नीतिको भ्रष्टीकरण access_timeबैशाख ११, २०७५

वस्तुतः राजनीतिक क्रान्तिले नै मानव समाज रूपान्तरण गर्दछ । यो समाज बदल्ने ऐतिहासिक प्रक्रिया हो । यही सार्वभौम मान्यता अनुरूप विश्वमा ठूलाठूला राजनीतिक सङ्घर्ष हुँदै आएको इतिहास छ । मानव इतिहास नै सङ्घर्ष र परिवर्तनको इतिहास हो । यस्तै आन्दोलनले समस्यालाई उजागर गर्नुको सा...

गुणात्मक र मात्रात्मक राजनीति access_timeचैत ३०, २०७४

सार्वभौमतः मानव समाजको चरित्र सङ्घर्षशील रहेको छ । यही सङ्घर्षकै बलमा खास समाजको ऐतिहासिक भौतिकवादी प्रक्रिया पूरा हुनेगर्दछ । सङ्घर्षका यस्ता अकाट्य प्रक्रियालाई दिशानिर्देश राजनीतिले गर्दछ अर्थात् राजनीतिक सङ्घर्षले नै समाज रूपान्तरण गर्दछ । मूलतः अधिकांश सङ्घर्षको राजनीतिक ...

राजनीतिक सङ्घर्षको द्वन्द्ववाद access_timeचैत १८, २०७४

सार्वभौमतः मानव समाजको चरित्र सङ्घर्षशील रहेको छ । यही सङ्घर्षकै बलमा खास समाजको ऐतिहासिक भौतिकवादी प्रक्रिया पूरा हुनेगर्छ । सङ्घर्षका यस्ता अकाट्य प्रक्रियालाई दिशानिर्देशन राजनीतिले गर्छ अर्थात् राजनीतिक सङ्घर्षले नै समाज रूपान्तरण गर्छ । मूलतः अधिकांश सङ्घर्षको राजनीतिक उद्...

नेपाल समृद्ध बनाउने आधारहरू access_timeचैत ५, २०७४

राजनीतिक आन्दोलनले नै परिवर्तनका सबै ढोकाहरू खुल्नेगर्छ । विश्व मानव समाजको ऐतिहासिक अध्ययनबाट यसको पुष्टि पनि भइरहेको छ । नेपालमा पनि विभिन्न कालखण्डमा भएका राजनीतिक आन्दोलनले आज हामी यो उचाइमा आइपुगेका छौँ । मूलतः समाजमा विद्यमान सबैखाले समस्याको समाधन राजनीति...

राजनीतिक पीडा कसलाई पोख्ने ? access_timeफागुन २०, २०७४

मानव इतिहास नै सङ्घर्षको इतिहास हो । दुनियाँमा मानवमुक्तिको प्रमुख साधन नै सङ्घर्ष हो । यसकारण विश्व मानव समाजको चरित्र नै सङ्घर्षशील रहेको छ । परिवर्तन, न्याय र समानता सम्भव भएको छ । सङ्घर्षपछिको परिवर्तनले अवैज्ञानिक, अव्यावहारिक र परम्परागत सोच र चिन्तनहरूको अन्त्य गर्ने ...

एकताको दार्शनिक आयाम access_timeफागुन ९, २०७४

पछिल्लो समय एमाले–माओवादी केन्द्रबीचको एकता प्रसङ्गले राष्ट्रिय राजनीतिमा व्यापक तरङ्ग पैद गरेको छ । सबैको ध्यान यसैमा केन्द्रित भइरहेको छ । यद्यपि एकता जस्तो जटिल विषय रातारात हुने विषय थिएन । यद्यपि नेतृत्वबीच चरण–चरणमा सामूहिक र वान–टु–वान व...

समाजवादको अपव्याख्या access_timeमाघ २५, २०७४

      ऐतिहासिक द्वन्द्वात्मक भौतिकवादी मान्यताअनुसार मानव समाज  विकासले विभिन्न ऐतिहासिक चरणहरू पार गर्दैआएको देखिन्छ । यसमा आदिम साम्यवाद, दास युग, सामन्ती युग, पुँजीवादी युग अनि समाजवादी ऐतिहासिक युगहरूको अभ्यास भइसकेको छ ।  समाजवादी र...

समानुपातिक पद्धतिको अपव्याख्या access_timeमाघ १०, २०७४

नेपालमा विभिन्न समयमा भएका ऐतिहासिक आन्दोलनहरूले नेपाली राष्ट्रिय राजनीतिमा भिषण उथलपुथल ल्याउन सफल भयो । कतिपय दलहरूले नचाहँदा–नचाहँदै पनि गणतन्त्र, सङ्घीयता, धर्मनिरपेक्षता, समावेशी र समानुपातिक जस्ता अग्रगामी एजेन्डाहरू छताछुल्ल भएका छन् । आम जनतामा राजनीतिक...

चुनावको ऐतिहासिक महत्व access_timeपुस १३, २०७४

 नेपालमा धेरै निर्वाचनहरू सम्पन्न भइसकेको छ । विस २०१५ मा पहिलो बहुदलीय आम निर्वाचन सम्पन्न भएको थियो । तर राजा महेन्द्रले डेढ वर्षमा नै विघटन गरी निरङ्कुश पञ्चायती तानाशाही शासन व्यवस्था लागू गरे । त्यसपछि पञ्चायती कालमा पनि विस २०२७, २०३८ र २०४३ मा राष्ट्रिय पञ्च...

सप्तकोशी करिडोरमै राजधानी किन ? access_timeपुस ७, २०७४

सङ्घ र प्रदेशको निर्वाचन सम्पन्न भइसकेको छ । तर प्रदेशको राजधानी अझै टुङ्गो लागेको छैन । यसले प्रादेशिक सभाको वैठक, मन्त्रिपरिषद गठनलगायतका कामहरूलाई प्रभाव पार्दैछ । तर पनि चाँडै प्रदेश सदरमुकाम तय गर्नैपर्नेछ । त्यसैले यतिखेर आम चासो प्रदेश राजधानीतर्फ केन्द्रित भएको छ ...

वामगठवन्धनका पाँच कार्यभारहरू access_timeमंसिर २९, २०७४

नेपालमा ऐतिहासिक आम निर्वाचन लगभग सम्पन्न भइसकेको छ । खारेजीको केही घटनाको बाबजुद पनि निर्वाचन शान्तिपूर्णरूपमा सम्पन्न भएको छ । यो चुनावले वामगठवन्धनलाई झण्डै दुई तिहाई बहुमत प्राप्त हुने स्पष्ट सङ्केत देखिएको छ । लामो राजनीतिक सङ्क्रमणको अन्त्य र नयाँ अग्रगामी संविधानको...

वाम गठबन्धनले १ नं. प्रदेशमा देखेको सपना access_timeमंसिर १४, २०७४

लोभलाग्दा चुनावी प्रतिबद्धतापत्र छरपष्ट गरिएका छन् । सबै दलले आकर्षक नारा, पदावली र कार्यक्रम अघि सारेका छन् । चुनावपछि बन्ने सरकारले गर्ने सम्पूर्ण कामको खाका नै घोषणापत्रमा उतारिएको हुन्छ । यो मुलुकको भाग्य र भविष्यको मार्गचित्र पनि हो । यसमा विकास–निमार्णको अल्पकाल...

दलहरूको घोषणापत्रमा किन आउँछ स्वार्थको गन्ध ? access_timeमंसिर ७, २०७४

 सिद्धान्ततः आफ्नो पार्टीको नेतृत्वमा सरकार गठन भए के–के गर्ने भनेर तयार पारिएको कार्यक्रमको दस्तावेज नै चुनावी घोषणापत्र हो । यसमा अल्पकालीन, मध्यकालीन र दीर्घकालीन लक्ष्यहरू किटान गरिएको हुन्छ । यो सिङ्गो राष्ट्र र  जनताको भाग्य र भविष्यसँग जोडिएको हुन्छ ।...

ढुङ्गेल गिरफ्तारी र कम्युनिस्ट कार्यदिशा access_timeमंसिर १, २०७४

“राजनीतिक कार्यदिशा सही भए, नभएको पनि प्राप्त हुन्छ; गलत रहे, भएको पनि गुम्छ ।” माओको यो उद्गार कुनै लहड, सनक र भावावेग र तरङ्गित भनाइ होइन । यो कम्युनिस्ट पार्टीले लिने कार्यदिशाको चरित्रले विजय र पराजय निर्धारण गर्छ भन्ने वैज्ञानिक सच्चाइको अभिव्यक्ति हो । ...

कम्युनिस्ट एकता र वैज्ञानिक समाजवाद access_timeकात्तिक २२, २०७४

आरोह–अवरोहको शृङ्खलाहरू बीचमा नेपाली कम्युनिस्ट आन्दोलन गुज्रिँदै आएको छ । विचलन, फुट र विग्रहले सिङ्गो आन्दोलन सङ्क्रमित देखिन्छ । मूलतः सैद्धान्तिक राजनीतिक कार्यदिशामा अनि कार्यनीतिक सवालहरूमा विवादहरू हुँदै आएको छ । सामन्यतय कम्युनिस्ट पार्टी पनि विपरीतहरू...

टिकट वितरणमा देखिएको तिकडम access_timeकात्तिक १५, २०७४

     सामान्यतय लोकतन्त्रमा प्रत्येक नागरिकले चुन्ने र चुनिने दुवै मौलिक अधिकारहरू उपयोग गर्ने व्यवस्था रहन्छ । आवधिक निर्वाचनलाई नै लोकतन्त्रको प्राण भनिँदै आएको छ । नीतिशास्त्रीय परिभाषाको कोणबाट हेर्दा न लोकतन्त्रमा खोट देखिन्छ न आवधिक निर्वाचन प्रणालीमा नै...

वाम गठवन्धनको सैद्धान्तिक पक्ष access_timeकात्तिक ७, २०७४

     वि.सं. २००६ सालमा स्थापना भएको नेपाल कम्युनिस्ट पार्टीको इतिहास त्यति सुखद् छैन । २०१९ सालको तेस्रो महाधिवेशनपछि प्रारम्भ भएको फुटको शृङ्खला अझै यथावतछ । फुट, विग्रह र गुटबन्दी यसको पर्याय जस्तै भइसकेको छ । मानव समाजका हरेक सत्ताहरू गतिशील र परिवर्...

संविधान कार्यान्वयनको सवाल access_timeअसोज २६, २०७४

     नयाँ संविधानले आम नेपाली जनताको जीवन व्यवहारमा नयाँ रक्तसञ्चार गरेको छ । यो आम जनताको ढुकढुकी बनिसकेको छ, जुन जारी भएको पनि दुई वर्ष भइसकेको छ । मूलतः यो सहमतीको दस्तावेज हो । विभिन्न राजनीतिक प्रस्थापना बोकेका दलहरूबीच लामो गरमागरमी बहस र ...

राष्ट्रियतामाथि गम्भीर खतरा access_timeभदौ २२, २०७४

नेपालको राष्ट्रियता इतिहासकै सर्वाधिक सङ्कटमा रहेको छ । राष्ट्रियता भनेको आम नागरिकको स्वाभिमानी भावना मात्र होइन, तीन करोड नेपालीको अस्तित्व हो । राज्य रहेसम्म जारी रहने सबैको साझा आन्दोलन हो । यसमा आम नागरिक जुनसुकै किसिमको हस्तक्षेपलाई प्रतिकार गर्न तमतयार छन् । राष्ट्...

ओबरका बहुआयामिक पक्षहरू access_timeभदौ ८, २०७४

पृष्ठभूमिः      सन् २०१३ मा चिनियाँ नीति निर्माताहरूले विदेश नीतिको सन्दर्भमा रणनीतिक बहस गर्नुको साथै छिमेक कूटनीतिको विषयमा पनि एक कार्याशाला गोष्ठी आयोजना गरे । कार्यक्रममा राष्ट्रपति सी जिनपिङले छिमेकीहरूमा स्थायित्वसहितको सम्बन्ध विस्तार गर्न आर्थिक ...