केन्द्रीय संस्करण

मनिकर कार्की निवर्तमान

जन्म दिने आमा, नागरिकता दिने बाबु ? access_timeसाउन २८, २०७५

नेपालको अन्तरिम संविधान, २०६३ ले पहिलो पटक वंशजको आधारमा नागरिकता पाउन बाबु वा आमा नेपाली नागरिक भएको हुनुपर्ने प्रावधान राख्यो । यसअघि बाबु र आमा नेपाली नागरिक हुनुपर्ने प्रावधान थियो । यो व्यवस्था अनुसार संविधानतः आमाको नाम र ठेगानाबाट मात्रै पनि सन्तानले नागर...

सरकार ! शिक्षा र स्वास्थ्य सेवालाई मौलिक हक भनेर मात्र पुग्छ ? access_timeसाउन १३, २०७५

अन्ततः सरकारले एक सहमतिमार्फत सत्याग्रही चिकित्सक प्राध्यापक गोविन्द केसीको १५औँ अनशन २७ दिनपछि तोडाएको छ । सरकारले केसीसँग ९ बुँदे सहमति गरी अनशन तोडेका हुन् । अहिले बजारमा त्यही केसी–सरकार सहमतिको चर्चा–परिचर्चा जारी छ । सरकारको सहमतिलाई कतिले गोविन्द...

गुणस्तरीय शिक्षाका आधारहरू access_timeअसार २६, २०७५

विगतमा जस्तै यस वर्ष पनि माध्यमिक शिक्षा परीक्षाको परीक्षाफल प्रकाशित भएको छ । प्रवेशिकाबाट माध्यमिक शिक्षा परीक्षामा रूपान्तरित कक्षा १० को परीक्षाफल प्रकाशित भएसँगै अहिले बजारमा गुणस्तरीय शिक्षाको बजार शास्त्र चल्तीमा छ । अनि विद्यालय शिक्षामा परिणत उच्च मावि पढाउने विद्याल...

राजनीतिक नेतृत्वको खोजी access_timeअसार १२, २०७५

विश्वको राजनीतिक रङ्गमञ्चमा नयाँ–नयाँ राजनीतिक खेलाडीहरूको जन्म भइरहेको छ । चीनमा सी जिङपिङ, उत्तर कोरियामा किम जोङ उन, अमेरिकामा डोनल्ड ट्रम्प, भारतमा नरेन्द्र मोदी तथा अरविन्द केजरीवाल, रुसमा भ्लादिमिर पुटिनको पुनः उदय, फ्रान्समा इम्यानुअल म्याक्रोन, अस्ट्रियामा ...

उपभोक्ता लुटेर कमाउन मिल्छ ? access_timeजेठ २९, २०७५

अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा कच्चा तेलको मूल्यमा आएको परिवर्तनसँगै नेपालमा पनि स्वः मूल्य निर्धारण विधि अपनाउँदै आएको सरकारले पछिल्लो पटक पनि पेट्रोल, डिजेल र मट्टीतेलको मूल्य बढाएको छ । समाजवादको लक्ष्य बोकेर बनेको केपी ओली नेतृत्वको सरकारले एक महिनाको अवधिमै तीन पटक मूल्य व...

पूँजी बजारमा अर्थमन्त्रीको ‘कू’ ! access_timeजेठ २१, २०७५

अर्थशास्त्रीय भाषामा उत्पादनमूलक सम्पत्ति नै पूँजी हो । अर्थात् थप धन आर्जन गर्ने उद्देश्यले लगानी गरिने सम्पत्ति नै पूँजी हो । पूँजी लगानीले नै उत्पादन बढ्न जान्छ, उत्पादन बढेपछि उपभोग भढ्छ, व्यापार बढ्छ अनि देशको अर्थतन्त्रको आकार बढ्छ । जब अर्थतन्त्रको आकार बढ्छ, त्यसले उत्पादनसँ...

राजनीतिको ‘वामपन्थी’ रुझान access_timeजेठ ८, २०७५

नवनिर्मित नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (अन्डरलाइन) का एकजना अध्यक्ष पुष्पकमल दाहाल प्रचण्डको भाषामा ‘ड्याङ्ङै’ भएको नेकपा एमाले र माकेको एकीकरणपश्चात् प्रधानमन्त्री केपी ओलीले ‘अब यो मुलुकमा अरू कसैले शासन गर्ने सोच नराखे हुने’ अभिव्यक्ति दिए । यसअघि गठ...

राजनीतिको रेलिमाई access_timeबैशाख ३०, २०७५

अहिले देशको मौसमी विवरण अनि राजनीतिक बजार उस्तैउस्तै छ । गृष्मको आगमन हुँदै गर्दा प्रिमनसुन लामै समय अडिएकाले मौसममा तापीय उष्णता कमै छ । उता वाम गठबन्धनको प्रचण्ड बहुमतको सरकार बनेसँगै राजनीतिक बजारमा पनि उतिसारो उतारचढाव छैन । त्यसैले राजनीतिक तापमानको विन्दु भ...

विद्यार्थी भर्ना अभियानको रमिता access_timeबैशाख ९, २०७५

नयाँ वर्षको पहिलो दिन प्रधानमन्त्री केपी ओलीले २९०० मिटरको उचाइमा रहेको धर्तीकै स्वर्ग रारा तालको किनारबाट विद्यार्थी भर्ना अभियानको घोषणा गरे । त्यसपछि वैशाखको पहिलो साता नै सिरहाको कल्याणपुरमा विपन्न परिवारका बालबालिकालाई विद्यालय भर्ना गराएर प्रधानमन्त्रीले अभिभावकत्व...

‘वैकल्पिक राजनीति’को अबको कार्यभार access_timeचैत २०, २०७४

करिब पच्चीस सय वर्षअघि गौतमबुद्धले भनेका थिए– ‘दुःख छ । दुःखको कारण छ । दुःखको निवारण छ । ज्ञान, शील र समाधीको अष्टमार्गबाट दुःखको निराकरण गर्न सकिन्छ ।’ त्यही बुद्धभूमिबाट नयाँ शक्ति पार्टीले सङ्कल्प गरेको छ– ‘देशमा समस्या छ । समस्याको क...

अर्थमन्त्रीलाई केही सुझाव access_timeफागुन २१, २०७४

अहिले देशमा केपी ओलीको नेतृत्वमा आर्थिक विकासको मूल नारा लिएर दुई कम्युनिस्ट पार्टीहरूको संयुक्त सरकार बनेको छ । दुई दल नेकपा एमाले र माओवादी केन्द्रले प्रतिनिधिसभा तथा प्रदेशसभा निर्वाचनमै पार्टी एकताको उद्देश्य राखेरै संयुक्त चुनावी गठबन्धन निर्माण गरेका थिए । दुई पा...

वैकल्पिक राजनीतिको अबको गन्तव्य access_timeफागुन ७, २०७४

राजनीति एउटा यस्तो नीति हो, जसले विद्यमान समाजको अन्तरविरोध पहिचान गर्छ र त्यसलाई हल गर्ने प्रयत्न गर्छ । त्यस्तै राजनीति सामूहिक निर्णय प्रक्रिया र पद्धति पनि हो । जसले राज्यको संरचना निर्माणसँगै शासन पद्धतिको अभ्यास गर्छ । राजनीतिले राज्यसँग भएका वा सिर्जित स्रोत साधन अनि ...

विकल्प निर्माणको आधार के ? access_timeमाघ २, २०७४

मनिकर कार्की निवर्तमान यो पङ्क्तिकारलाई भेट्नेबित्तिकै एक जना मित्रले टिप्पणी गरे– ‘नयाँ शक्तिको ल्वाङ बैठक त अनुमान गरेभन्दा निकै भव्य भएछ नि ।’ उनी थप्दै थिए– ‘सानो पार्टीको बैठकमा केही दर्जन नेता भेला भएर निराश मुद्रामा कसैसँग मिल्...

विकल्प निर्माणको प्रश्न access_timeपुस ७, २०७४

मुलुकमा नयाँ संविधानले व्यवस्था गरेअनुसारको पुनःसंरचित राज्य प्रणालीअन्तर्गत स्थानीय, प्रदेश र सङ्घीय तह गरी तीनवटै शासकीय तहहरूको निर्वाचन सम्पन्न भएको छ । गत वैशाख ३१, असार १४ र असोज २ गते गरी तीन चरणमा सम्पन्न स्थानीय तहको निर्वाचन र भर्खरै मङ्सिर १० र २१ गते गरी दुई...

को वामपन्थी ? कस्तो वामपन्थी ? access_timeमंसिर ३, २०७४

केही दिनअघि पर्वतमा आयोजित चुनावी सभालाई सम्बोधन गर्दै माओवादी केन्द्रका अध्यक्ष प्रचण्डले अबको ५० वर्षसम्म नेपालमा कम्युनिस्टले शासन गर्ने भाषण गरे । देश वामपन्थीमय भएको अड्कल गरेरै उनले यस्तो भनेका होलान् । तर माओवादी अध्यक्ष प्रचण्डको यस प्रकारको अभिव्यक्तिले सामान्य लोकतान्त्...

‘वायुपङ्खी’ वाम गठबन्धन access_timeअसोज ३०, २०७४

एउटा लोक कथामा बाल नायक निकै बिरामी पर्छ । नायक निद्राको तन्द्रामा विचरण गर्दैगर्दा एउटी राजकुमारी वायुपङ्खी घोडामा टुप्लुक्क आइपुग्छे । नायकको छेउमा बस्छे र बिरामी नायकलाई ढाडस दिन्छे । मीठामीठा कुरा गर्छे । उनीहरू साथीभाइका कुरा गर्छन् । घोडचढीका कुरा गर्छन् । खेलौना...

संविधान दिवसको सन्देश access_timeअसोज ४, २०७४

असोज ३ गते काठमाडौँको सैनिकमञ्चमा ठूलो तामझामका साथ दोस्रो संविधान दिवस मनाइयो । संविधान दिवसको रौनक नियाल्दा राष्ट्रपति, प्रधानमन्त्री तथा अन्य राजनीतिक नेतृत्वको मुहार उज्यालिएकै थियो । ठीक अघिल्लो वर्ष त्यसै दिनलाई संविधान दिवसका रूपमा सम्झिँदै गर्दा राजनीतिक गाँठो...

निर्विकल्प प्रत्यक्ष निर्वाचित कार्यकारी राष्ट्रपति access_timeभदौ २१, २०७४

केही दिनअघि नयाँ शक्ति पार्टीले काठमाडौँमा राजनीतिक स्थायित्व र समृद्धिका लागि प्रत्यक्ष निर्वाचित कार्यकारी राष्ट्रपतीय प्रणालीको आवश्यकताका बारेमा एउटा बृहत अन्तरक्रिया कार्यक्रम सम्पन्न गर्यो । अन्तरक्रिया कार्यक्रममा सबैजसो ठूला पार्टीका नेता, सामाजिक अभियन्ता, बुद्धिजीवी, पे...

किन बढ्दैछ युवामा निराशा ? access_timeभदौ १, २०७४

‘गरिबी उन्मुलनमा युवा प्रतिबद्धताः उत्पादन र उपभोगमा आत्मनिर्भरता’ भन्ने नाराका साथ सरकारले गत अगस्ट १२ तारिखमा अन्तर्राष्ट्रिय युवा दिवस मनाएको छ । विश्व शान्ति र सुरक्षाका लागि युवाहरुको मुद्दाप्रति हरेक देशका सरकारलाई ध्यानाकर्षण गर्ने, गराउने उद्देश्यका सा...

साझा–विवेकशीलको ‘नैतिकता’मा अल्झिएको समृद्धि access_timeसाउन २५, २०७४

जारी स्थानीय तह दोस्रो चरणको निर्वाचन सकिएलगत्तै बजारमा नयाँ शक्ति पार्टी र सङ्घीय समाजवादी फोरमबीच एकीकरणको खुब चर्चा पायो तर त्यो विगतमा जस्तै यसपटक पनि टुङ्गोमा पुग्न सकेन । नयाँ शक्ति र समाजवादी फोरमका एकीकरण वार्ता टुट्दै गर्दा अर्का दुई वैकल्पिक शक्ति साझा पार्टी र ...